De wolf in Nederland terug en nu?

bron: de Boerderij

De wolf is terug en blijft nu ook in Nederland?

Schapenhouders moeten rekening houden met de wolf. Schapenschade wordt al vergoed, maar dat geldt nog lang niet voor preventiekosten. Ondertussen wordt de vervolgschade vergeten en is LTO kritisch.

De wolf is aan een Europese opmars bezig en sinds 2015 ook in Nederland. Zwervend en bijna altijd onder de radar. De gevolgen bleven meestal ook onder de radar. Toch heeft BIJ12 (voormalig Faunafonds en uitvoeringsorganisatie van provincies) inmiddels voor 36 schapen een schadeverzoek gekregen.

‘Wandelwolf’ in Drenthe en Groningen

Het zijn nog geen zorgwekkende aantallen. En BIJ12 heeft de wolf bovendien goed in het vizier (zie interview onderaan dit artikel). Maar het valt op dat de meeste gevallen recent plaatsvonden. In 2015 was de ‘wandelwolf’ in Drenthe en Groningen goed voor 6 dode schapen. Daarna was het pas in september 2017 raak. Weer in Groningen en 3 keer kort achter elkaar op hetzelfde bedrijf. Slechts in 1 geval werd het bewijs wolf geleverd. De andere keren was de analyse te laat of had een vos als aaseter al sporen achtergelaten. Toch vergoedde BIJ12 3 keer. Het was te toevallig.

Veel schapen slachtoffer

In oktober en november ‘meldde’ de wolf zich weer, in Overijssel dit keer. In Kloosterhaar, Laag-Zuthem, Bergentheim en Beerzerveld werden 17 schapen slachtoffer van de wolf. In december was het in die provincie weer raak. Dit keer in Punthorst, Luttenberg en Nieuw-Heeten (totaal 6 schapen).

Niet veel later bleek de wolf verder af te zakken. De meeste recente schademeldingen waren in Gelderland (Aalten en Silvolde, 2 schapen) en Noord-Brabant (Helenaveen, 1 schaap). Van die 10 in december gedode schapen is recent DNA afgenomen, maar lijkt de wolf de met grote waarschijnlijkheid de boosdoener.

‘Als er één wolf in een kudde heeft gezeten, kan de schapenhouder zijn hele koppel dat jaar afschrijven’

Vervolgschade hoog op agenda

Schapenschades door wolven – van ander vee is nog geen melding geweest – worden in de regel keurig vergoed door BIJ12. En dat geldt ook voor gewonde dieren.

Maar LTO maakt zich vooral ook zorgen over vervolgschades. “Als er één wolf in een kudde heeft gezeten, kan de schapenhouder zijn hele koppel dat jaar afschrijven door stress”, stelt LTO-sectorvoorzitter schapenhouderij Saskia Duives-Cahuzak. “De echte schade ontstaat in het voortplantingsseizoen. Ooien die niet gedekt zijn, lammeren die te klein worden geboren, mummies, slechte groei. Die schade is nu nog niet in cijfers te vangen.

In die zin haalt de wolf het beleid in.” Volgens Duives kijkt BIJ12 daar nu niet naar. “Dat station moeten we nog bevechten.”

Ruimhartige compensatie’

Vergoedingen op basis van vervolgschade zijn er dan ook niet. Wel stelt Johan Wesselink van BIJ12 dat schapenhouders ‘reëel ruimhartig’ gecompenseerd worden. Wesselink plaatst daarbij de wolf enigszins in perspectief. “Ondanks de opmars van de wolf richten in Duitsland loslopende honden nog steeds 99% van de schapenschades aan”, zegt hij. Een recent voorbeeld hiervan lijkt de schapenschade in Groesbeek van vorige week. Media schreven al snel over de wolf, maar foto’s en beschrijvingen wijzen hier volgens deskundigen niet op. En DNA-afname is niet meer mogelijk doordat de dieren al afgevoerd zijn. Wesselink: “In vergelijking met loslopende honden is de wolf een voetnoot. Maar schade door honden is lastig aan te tonen. Daarbij vindt het vaak in de burensfeer plaats. Dat maakt het niet makkelijk.”

 

Wolf kiest geen schapenregio uit

Een wolvin die zich kort onder de grens met België – tussen Tilburg en Eindhoven – lijkt te vestigen en BIJ12 (voorheen Faunafonds) dat een scenario van een wolvenpaar en jongen voorbereidt. Ronduit vervelend voor de schapenhouders in de buurt die zich volgens BIJ12 zullen moeten verdiepen in preventiemaatregelen tegen de wolf.

Maar het is niet zo dat de wolf een intensief schapengebied heeft uitgezocht. De schapenstapel in de omliggende regio’s is niet enorm groot, blijkt uit cijfers van het CBS over 2017.

Nederland telde vorig jaar 798.000 schapen. Daarvan waren er 64.000 in Noord-Brabant en 31.000 in Limburg verdeeld over 978 bedrijven (ook hobbymatig dus). Het grensgebied met België – De Kempen – is 
relatief dunbevolkt. Daar worden op 72 bedrijven in totaal 3.370 schapen gehouden.

Een stuk verder naar het noordoosten liggen de regio’s Midden Noord-Brabant (8.600 schapen), Westelijk Peelgebied (15.300 schapen) en Noord-Limburg (10.000 schapen. Maar die laatste twee regio’s zijn ook aanmerkelijk groter dan De Kempen.

DNA van loslopende honden

Duives erkent dat probleem en wil schades door honden gaan monitoren. “Misschien moeten we bij dode schapen ook DNA van loslopende honden gaan afnemen, want ze zijn gechipt. Dan kunnen schapenhouders de rekening naar de eigenaar sturen.” Niettemin vindt de LTO’er dat de wolf nadrukkelijk op de agenda moet blijven staan.

‘De wolf heeft alleen toegevoegde waarde in een natuurgebied’

Preventief

Schapenhouders die wolven van hun land willen weghouden, moeten investeren in preventieve maatregelen (lees: Wolf gesignaleerd: wat kan ik doen?). Dat kost veel geld. Gemiddeld enkele tienduizenden euro’s, stelt Duives. “Schapen zijn altijd buiten en lopen gevaar.”

De LTO-sectorvoorzitter zet daarom in op 100% vergoeding van de preventiekosten. “Als wij er met z’n allen voor kiezen dat de wolf bij onze biodiversiteit hoort dan zijn we er ook met z’n allen verantwoordelijk voor. De marges in de schapenhouderij zijn al zo klein. Het moet met kwetsbare lammeren verdiend worden. De wolf heeft alleen toegevoegde waarde in een natuurgebied, in boerengebied zorgt de wolf voor overlast.”

Wolvendraaiboek

Boeren die alvast in preventie willen investeren, krijgen echter nul op het rekest. De wolf heeft nog altijd de status ‘zo nu en dan zwervend’. En daar past zo’n compensatie niet bij. Dat zegt ook woordvoerder Paula Kleine van de provincie Drenthe. “Als provincies zijn we samen verantwoordelijk voor het wolvendraaiboek. Daarin wordt de wolf beschermd en krijgt die de ruimte. En als er schade ontstaat, zal BIJ12 uitkeren met geld van de provincie.”

Preventiecompensatie is daarmee voorlopig nog niet aan de orde. Dat is pas het geval als een wolvenpaar zich ‘op papier’ in Nederland vestigt, jongen voortbrengt en er sprake van een roedel is. En ook dan is het afwachten wat uiteindelijk de politiek beslist.

BIJ12: de provincies gaan met wolvenplan een nieuwe fase in

Dat de wolf in Nederland is, is geen geheim meer. Al in 2015 werd het eerste exemplaar gezien. Daarna volgden 2 relatief rustige jaren, tot september vorig jaar.

Uit cijfers van het Faunafonds (nu BIJ12) blijkt dat het aantal schademeldingen (dode schapen) met de wolf als ‘verdachte’ sinds die maand echt is toegenomen. “Het DNA-onderzoek hiernaar loopt nog, maar het is waarschijnlijk dat de wolf verantwoordelijk is”, zegt Johan Wesselink van BIJ12.

Hoe is de situatie nu?

“De provincies gaan met het wolvendraaiboek een nieuwe fase in. Nu is er nog steeds sprake van ‘zo nu en dan een zwervende wolf’. Maar er zijn meer rondtrekkers en het lijkt er op dat de overgestoken Duitse wolvin Naya zich in Leopoldsburg in België gaat vestigen. Dat is voor wolven een ideale plek. Het is vlakbij een militair oefenterrein. Mensen komen er niet, het is rustig voor ze. Voor Nederland moeten we dit goed monitoren omdat Leopoldsburg op slechts 25 kilometer van de grens ligt.” 

Wat wordt die nieuwe fase?

“Dit jaar bereiden we in werkgroep LUPUS fase 2, 3 en 4 van het wolvendraaiboek voor. Concreet: een wolf lijkt zich in Nederland te gaan vestigen, er lijkt een wolvenpaar aanstaande en dat betekent weer jongen en dus een roedel. Het is misschien prematuur, maar het draaiboek moet er op tijd liggen voor de provincies. Want die draaien uiteindelijk aan de knoppen.”

Wat betekent dit voor schapenhouders?

“Die moeten preventieve maatregelen tegen wolven gaan nemen. Afhankelijk van wat provincies aan aanvullende eisen stellen. Hoe hoog die kosten zijn, is lastig in te schatten. Dat verschilt sterk per bedrijf. Tot nu toe konden schapenhouders in ieder geval weinig doen. Het ging altijd om zwervende wolven en die kunnen enorme afstanden afleggen. Tot wel 75 kilometer per dag.”

Moet de boer dit allemaal betalen?

“Ja, in principe wel zolang er geen afspraken over de nieuwe situatie zijn. Werkgroep LUPUS bekijkt nu hoe een land als Duitsland dit doet. We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden. In Duitsland is de compensatie afhankelijk van de deelstaat en de locatie. Als een wolvenpaar zich bijvoorbeeld in Nedersaksen vestigt, volgt er direct overleg met schapenhouders die binnen een straal van 30 kilometer zitten. Boeren moeten zelf een voorstel doen, maar kunnen dan best een ruim deel van preventiekosten zoals rasters vergoed krijgen. Echter, in Nederland moet de politiek hier eerst over beslissen.”

Wat moet een boer bij schade doen?

“Als een schapenhouder schade door wolven vermoedt, kan hij dat bij ons melden. Wij sturen dan – na gericht doorvragen en het analyseren van foto’s – binnen 24 uur iemand die DNA-onderzoek afneemt. Als een wolf de oorzaak is, worden de dode schapen op basis van het ras volledig vergoed. Bij verwonde dieren geld dat voor de dierenartskosten. Dit alles wordt door de provincies betaald. Voor boeren is het wel van belang dat ze overal vanaf blijven en bij regen een zeiltje over de dode schapen spannen.”

 

 

Print Friendly, PDF & Email

Reageren is niet mogelijk