Laser beperkt effectief voor verjaging ganzen

 

Lasers blijken de schade die ganzen in de zomer aan grasland in de landbouw veroorzaken te beperken. In de winter is geen vermindering van de schade waargenomen. Op grotere schaal vermindert de inzet van lasers echter de gewasschade niet, maar zorgt het alleen voor een verschuiving ervan naar andere percelen.

Dit blijkt uit een landelijke praktijkproef die BIJ12 in 2016 en 2017 heeft laten uitvoeren. De verjagende werking van de laser bleek daarnaast sterk weersafhankelijk. Zo is op zonnige dagen aanvullende verjaging nodig om schade te voorkomen of te bestrijden.

Lasertechniek effectief en diervriendelijk?

Doel van de studie was om na te gaan of de lasertechniek effectief en diervriendelijk kan worden ingezet om schade veroorzaakt door ganzen in de landbouw structureel te verminderen. Daarbij is onderzocht in hoeverre de ganzen wennen aan de lasers. Naast de feitelijke verjagingsproeven, zijn ook ervaringen van lasergebruikers verzameld en is een kostenbatenanalyse uitgevoerd voor de aanschaf en het gebruik van de lasertechniek in de agrarische bedrijfsvoering. Verder is vanwege de veiligheidsrisico’s van de lasers een risicoanalyse uitgevoerd en is nagegaan wat er bekend is over de gezondheidseffecten van lasers op vogels.

Achtergrond laseronderzoek

Ganzen veroorzaken vraatschade aan landbouwgewassen. De provincies keren aan de getroffen agrariërs een tegemoetkoming uit voor deze schade. In het provinciale beleid staat het voorkomen van de schade voorop, gevolgd door bestrijding en als laatste wordt overgegaan tot tegemoetkoming van de schade die redelijkerwijs niet voor rekening van de agrariër behoort te komen.

Aanvullend nieuwsbericht over het onderzoek van BIJ12 naar de effectiviteit van de laser voor de verjaging van ganzen

Naar aanleiding van de publicatie door BIJ12 van het onderzoeksrapport “praktijkproef inzet lasers voor beperking ganzenschade” is door een van de betrokken leveranciers van de onderzochte laserapparatuur een deels feitelijk onjuist bericht verspreid. Om de kwaliteit van de berichtgeving rondom het onderzoek te bewaken ziet BIJ12 zich genoodzaakt de onjuiste beweringen recht te zetten.

Het onderzoek is op initiatief van BIJ12 uitgevoerd in samenwerking met de laserleveranciers Bird Control Group en Vogelverschrikker.NL. De bewering dat de overlast van ganzen in de landbouw kan worden aangepakt met de inzet van lasers blijkt niet uit de studie: in de – meest schadegevoelige winterperiode is namelijk geen schadevermindering geconstateerd, in de zomer is wel sprake van een – beperkte – daling.

Verder wil BIJ12 benadrukken dat het onderzoek ook heeft uitgewezen dat aan de inzet van de onderzochte lasers voor de verjaging van vogels voor mens en dier veiligheidsrisico’s kleven en wordt daarom aangeraden voor elke locatie eerst een risico- en veiligheidsanalyse uit te voeren.  BIJ12 en de provincies achten het, gezien de risico’s, niet zinvol om de inzet van de laser te stimuleren. In ieder geval wordt afgeraden de lasers te gebruiken in gebieden met hoge aantallen weidevogels.

Voor een meer uitgebreide inhoudelijke beschrijving van het onderzoek verwijst BIJ12 naar het onderzoeksrapport en de daarin opgenomen samenvatting op de website van BIJ12.

Uitgebreide toelichting op het onderzoek en resultaten

Laser beperkt effectief voor verjaging ganzen

Lasers blijken de schade die ganzen in de zomer aan grasland in de landbouw veroorzaken te beperken, in de winter is geen vermindering van de schade waargenomen.  Op grotere schaal vermindert de inzet van lasers echter de door ganzen veroorzaakte gewasschade niet, maar zorgt het alleen voor een verschuiving ervan naar andere percelen. Dat blijkt uit een landelijke praktijkproef die BIJ12-Faunafonds in 2016 en 2017 heeft uit laten voeren.

Verjagende werking kort

Op zogenaamde handheld-lasers reageerden ganzen, weidevogels en andere vogelsoorten sterk. In de proefperiode leken ganzen niet aan de laser te wennen, want ook na herhaaldelijk aanschijnen over meerdere dagen vlogen de ganzen weg. De verjagende werking van de laser is echter van korte duur: na het uitschakelen van de laser keren de ganzen op enig moment terug. Vanwege de duidelijke vluchtrespons wordt de inzet van lasers in gebieden met hoge aantallen weidevogels afgeraden, wat de toepassing van lasers vanaf maart en in de daarop volgende maanden tijdens het weidevogelbroedseizoen beperkt tot gebieden met weinig verstoringsgevoelige soorten.

De verjagende werking van de laser bleek daarnaast sterk weersafhankelijk. Zo is op zonnige dagen aanvullende verjaging nodig om schade te voorkomen of te bestrijden.

Doel van de studie was om na te gaan of de lasertechniek effectief en diervriendelijk kan worden ingezet om de schade veroorzaakt door ganzen in de landbouw structureel te verminderen. Daarbij is ook onderzocht in hoeverre de ganzen wennen aan de lasers. Naast de feitelijke verjagingsproeven, zijn ook ervaringen van lasergebruikers verzameld en is een kosten-batenanalyse uitgevoerd voor de aanschaf en het gebruik van de lasertechniek in de agrarische bedrijfsvoering. Verder is vanwege de veiligheidsrisico’s van de lasers een risicoanalyse uitgevoerd en is nagegaan wat er bekend is over de gezondheidseffecten van lasers op vogels.

Uitkomsten effectiviteit ganzenverjaging

De schadevermindering door de laser die in de zomer is gemeten was beperkt door het dan relatief geringer aantal (overzomerende) ganzen. Verjaging is dan gerichter mogelijk omdat ganzen dan in kleinere groepen meer plaatstrouw foerageren. In de winter leidt de inzet van de laser niet tot vermindering van het aantal ganzen en de gewasschade. De ganzen foerageren dan in grote groepen van wel duizenden ganzen en kunnen een perceel in zeer korte tijd intensief begrazen op momenten dat de laser niet aanstaat of de zon volop schijnt. In combinatie met de inzet van andere werende middelen kan de laser in de winter wel effectief zijn.

Op zogenaamde handheldlasers reageerden ganzen, weidevogels en andere vogelsoorten sterk. In de proefperiode leken ganzen niet aan de laser te wennen, want ook na herhaaldelijk aanschijnen over meerdere dagen vlogen de ganzen weg. De verjagende werking van de laser is echter van korte duur: na het uitschakelen van de laser keren de ganzen op enig moment terug.  Vanwege de duidelijke vluchtrespons wordt de inzet van lasers in gebieden met hoge aantallen weidevogels afgeraden, wat de toepassing van lasers vanaf maart en in de daarop volgende maanden tijdens het weidevogelbroedseizoen beperkt tot gebieden met weinig verstoringsgevoelige soorten.

Uitkomsten kostenbatenanalyse

Voor de boer is de laser economisch rendabel bij een werkelijke opbrengstderving van ten minste € 25,= per hectare of een tegemoetkoming daarin, die ten minste € 25,= per hectare lager is dan de werkelijke schade.  Voor de overheid heeft de inzet van de laser vooral meerwaarde als de ganzen daarmee daadwerkelijk naar de ganzenfoerageer- of ganzenrust- of natuurgebieden kunnen worden verjaagd, zodat de som van de door BIJ12 uitgekeerde schadetegemoetkomingen verminderd wordt. Dat geldt echter alleen bij een optimale werking van deze gebieden.  Het gericht verjagen van de ganzen naar die gebieden is echter in de praktijk moeilijk uitvoerbaar.

Veiligheid lasers

Voor de voorbereiding en uitvoering van de proeven heeft BIJ12 een veiligheidsdeskundige aangetrokken die vooraf de lasers heeft gecontroleerd op veiligheid en op alle proefpercelen een risicoanalyse heeft uitgevoerd om te borgen dat de deelnemende agrariërs, bewoners en passanten in het onderzoeksgebied geen oogletsel zouden oplopen door de laserstralen.  Op basis van de ervaringen die zijn opgedaan met de risicobeheersing wordt aangeraden voor elke locatie waar men de laser wil gebruiken, een risico- en veiligheidsanalyse uit te voeren.  Aan de inzet van laserapparatuur kleven namelijk zeer ernstige risico’s voor de openbare veiligheid.

Gezondheid vogels
Ten slotte is aan de hand van beschikbare kennis nagegaan welke effecten lasers hebben op de gezondheid van vogels. Uit de wetenschappelijke literatuur is geen onderzoek gevonden naar de gezondheidseffecten en de risico’s voor vogels van de lasers met een sterkte als van de exemplaren die voor de studie zijn toegepast. Gezondheidseffecten zijn echter zeker niet uit te sluiten. Het advies is dan ook daar nader onderzoek naar te doen. Ook wordt geadviseerd om het risico op oogletsel voor vogels mee te nemen bij de ethische afweging of de laser diervriendelijker is dan andere vormen van verjaging, zoals de verjaging met ondersteunend afschot.

Opzet proeven

De praktijkproeven werden uitgevoerd in twee periodes: in de winter van 2016 / 2017 en in de zomer van 2017. De winterproef is uitgevoerd op graslanden van 22 bedrijven in drie gebieden: Kampereiland in de provincie Overijssel, in noordoost Fryslân en in midden Groningen. De winterproef is in de loop van maart afgerond om de in het voorjaar broedende weidevogels niet te verstoren. Er zijn zowel vast opgestelde lasers als zogenaamde handheld lasers getest van twee leveranciers. Ter vergelijking is in de omgeving ook het gedrag van ganzen op percelen onderzocht waar geen lasers werden toegepast. De studie was gericht op de meest voorkomende ganzensoorten, zoals: grauwe gans, kolgans en brandgans. De zomerproef is uitgevoerd in Noord-Holland en Fryslân en was gericht op grauwe ganzen. In alle proeven zijn de locaties zodanig gekozen dat de uitkomsten van de studie landelijk toepasbaar zijn.

Achtergrond

Ganzen veroorzaken vraatschade aan landbouwgewassen. De provincies keren via BIJ12 aan de getroffen agrariërs een tegemoetkoming uit voor deze schade. In het provinciale beleid staat het voorkomen van de schade voorop, gevolgd door bestrijding en als laatste wordt overgegaan tot tegemoetkoming van de schade die redelijkerwijs niet voor rekening van de agrariër behoort te komen.

Mocht u naar aanleiding van dit bericht vragen of opmerkingen hebben dan kunt u contact opnemen met Sandra Binken, coördinator communicatie van BIJ12, 06-55202081 sandra.binken@bij12.nl.

Gerelateerde onderwerpen

Print Friendly, PDF & Email

Reacties zijn gesloten.