Jaarlijkse Lyme-screening bij werknemers in het groen Last van Lyme is zeer belangrijk!

 

De ziekte van Lyme komt steeds meer voor. Ook bij medewerkers die veel in het groen werken. Kan een PMO-Lyme helpen bij het beperken van langdurige uitval van deze medewerkers?

De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door de Borrelia-bacterie, overgedragen door een beet van een besmette teek. Lyme is in Europa en Noord-Amerika de meest gerapporteer- de tekenbeetziekte. ¹

Sinds 2009 is Lyme erkend als beroepsziekte . ²

Werknemers in een groene werkomgeving lopen een verhoogd risico op tekenbeten, waardoor zij Lyme als beroepsziekte kunnen oplopen. Een infectie kan leiden tot aanhoudende klachten die het dagelijks functioneren beperken. Er is aangetoond dat circa 60 procent van de besmette personen zonder behandeling langdurige klachten ontwikkelt, uiteen- lopend van gewrichtsklachten tot zenuw- en hartklachten. ¹

Arbowetgeving

De Arbowet verplicht werkgevers om medewerkers een veilige werkomgeving te bieden. Artikel 3 vereist dat werkgevers er binnen de organisatie alles aan doen om het oplopen van Lyme in de arbeidssituatie te voorkomen. Werkgever en werknemers mogen alleen van preventieve maatregelen afzien als zij er redelijkerwijs niet aan kunnen voldoen. ³

Deze preventieve maatregelen bestaan uit beschermende kleding, teekwerende middelen en uitleg over het verwijderen van teken. Tevens kan de werkgever op grond van een risico-in- schatting periodiek onderzoek naar anti- stoffen in het bloed beschikbaar stellen. Artikel 18 verplicht werkgevers om een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek aan werknemers te bieden. Het Arbobesluit over biologische agentia stelt daarnaast dat werknemers die blootgesteld worden, aanvullend gelegenheid moeten krijgen voor een ar- beidsgezondheidskundig onderzoek als zij een infectie oplopen. ³ maakt het lichaam antistoffen aan tegen de Borreliabacterie. Antistoffen kunnen na een infectie nog langere tijd aanwezig blijven in het bloed. In de algemene Nederlandse bevolking heeft 2 tot 9 procent van de mensen antistoffen, variërend per regio. ³ Er is een duidelijke relatie tussen tekenbeten en werken in het groen.

Tabel 1: Totale ziektekosten en productiviteitsverlies per werknemer door arbeidsgerelateerde ziekte van Lyme

In de agrarische en bossector wordt 36 procent van de werknemers regelmatig gebeten. Dit is ook het geval in de hovenierssector. ² In deze beroepen is het aantal personen met antistof- fen hoger dan in de algemene bevolking, wat erop wijst dat er in deze groep vaker besmettingen plaatsvinden. ² Onder buitendienstmedewerkers van Staatsbosbeheer heeft 20 procent antistoffen. Onder bosbouwers werd een vergelijkbaar percentage gevonden (28%). Daarnaast is aangetoond dat jaarlijks bij 5 procent van de bosbouwers die voorheen geen antistoffen hadden, nieu- we antistoffen worden gevormd als ge- volg van een recente infectie. Ook bij een aanzienlijk deel van de boswachters werden nieuw gevormde antistoffen ge- meten (19%), terwijl dat bij hun kantoorcollega’s veel lager was (1%). ²

Kosten/productiviteitsverlies

Het RIVM heeft onderzoek gedaan naar arbeidsgerelateerde Lyme in Nederland. De schatting van het aantal bezoeken aan de bedrijfsarts in 2010 voor arbeids- gerelateerde tekenbeten lag op 387. ²

Bedrijfsartsen rapporteerden dat jaar 173 rode ringen, 100 keer gevorderde Lyme en 163 keer aanhoudende klachten door Lyme. Ook vond onderzoek plaats naar de totale kosten, bestaand uit directe gezondheidszorgkosten (medische consumptie), directe niet-gezondheidszorg- kosten (reiskosten, mantelzorg) en indirecte niet-gezondheidszorgkosten (productiviteitsverlies door ziekteverzuim). In 2010 bedroegen de ziektekosten van arbeidsgerelateerde Lyme landelijk 3,9 miljoen euro. ² De kosten per werknemer stijgen sterk bij gevorderde Lyme of aanhoudende klachten door Lyme ²+⁵ (zie tabel 1).

Periodiek medisch onderzoek

De CBO-richtlijn Lymeziekte stelt dat periodiek onderzoek op antistoffen beperkte waarde heeft voor individuen. De werkgroep die de richtlijn heeft opgesteld meent dat alleen klachten en niet de aanwezigheid van nieuw gevormde antistoffen reden tot behandeling moeten zijn. Volgend de werkgroep is geen onderscheid te maken tussen oude en nieuwe infecties, omdat antistoffen langdurig aanwezig kunnen zijn. ³

Als vroege Lyme-symptomen onbehandeld blijven, kunnen er ernstige aanhoudende klachten optreden. ¹ De vroege symptomen zijn echter vaak aspecifiek, waardoor ze óf over het hoofd worden gezien óf niet toegeschreven worden aan Lyme. Behandeling met antibiotica is weinig belastend, de mogelijke gevolgen van het onthouden ervan groot. Daarom is behandeling ook bij nieuwe antistoffen zonder klachten te overwegen, omdat dit bewijs vormt voor een recente besmetting.

Sinds 2016 voert Innatoss Laboratories een jaarlijkse Lyme-screening uit voor organisaties met werknemers in het groen, opgezet met Zorg van de Zaak. Om oude en nieuwe infecties te onderscheiden, start men met een nulmeting en vergelijkt die met vervolgmetingen. De nulmeting vindt plaats vóór aanvang van het tekenseizoen. Werknemers krijgen uitleg over preventie en de Lyme-screening (zie figuur 1). Rond november is er een vervolgmeting. Voor alle deelnemers worden ELISA-testen uitgevoerd waarbij men drie typen anti- stoffen meet. Het totaal van de uitslagen toont of er sprake is van een besmetting en of deze recent of langer geleden heeft plaatsgevonden. Bij positieve monsters wordt een immunoblot uitgevoerd om de aanwezigheid van antistoffen te bevestigen. Van oktober 2017 tot januari 2018 is voor 803 werknemers verspreid over Nederland een vervolgmeting uitgevoerd. Voorafgaand aan het tekenseizoen van 2017 is de nulmeting gedaan. Het gaat om medewerkers van waterschappen, ecologie-onderzoekers/adviseurs en groenbeheerders van landschappen, gemeenten, hoveniersbedrijven In Nederland is het aantal tekenbeten en de voor Lyme kenmerkende vlek of ring op de huid tussen 1994 en 2017 verviervoudigd

Resultaten vervolgmetingen

Van de 803 werknemers hebben 211 personen antistoffen (26%), duidend op een Borreliabesmetting (zie tabel 2). Bij 22 procent was er sprake van een oude infectie, waarbij antistoffen stabiel waren of gedaald ten opzichte van de nulmeting. Bij afwezigheid van klachten is geen verdere actie nodig. Bij 2 procent van de werknemers was sprake van sterk gestegen antistoffen die wijzen op een recente infectie. Zij krijgen het advies om met de huisarts of bedrijfsarts behandeling te overwegen. Het percentage recente infecties is vergelijkbaar tussen de organisaties. Ten slotte was er bij 2 procent sprake van nieuwe antistoffen die laag- positief waren, passend bij een beginnende infectie of een kruisreactie zonder Borreliabesmetting. Deze werknemers krijgen het advies om na een maand opnieuw te testen, om daarmee een recente infectie uit te sluiten of te bevestigen.

Gezien de ernst van mogelijke gevolgen is jaarlijks onderzoek waardevol voor werknemers

De kosten voor screening bedragen per persoon circa 100 euro. Per 50 geteste werknemers wordt één nieuwe infectie gevonden, waardoor de totale kosten op 5.000 euro per opgespoorde infectie uitkomen. Met ziektekosten van 9.227 euro per werknemer bij gevorderde Lyme tot 17.721 euro bij aanhoudende klachten door Lyme en 60 procent kans op langdurige klachten bij onbehandelde besmettingen ¹+² zijn de ziektekosten gemiddeld 5.536 euro (0.6*9.227 euro) tot 10.633 euro (0.6*17.721 euro) per 50 geteste werknemers.

Conclusie 

Het percentage personen met Borreliaantistoffen ligt onder werknemers in het groen aanzienlijk hoger dan onder de algemene bevolking. Bij 1 op 50 werk- nemers was er sprake van een nieuwe infectie zonder klachten. Deze infecties worden zonder periodieke screening gemist. Gezien de ernst van de mogelijke gevolgen is jaarlijks onderzoek waarde- vol voor werknemers. Vermeden ziekte- kosten kunnen zeker zo hoog zijn als de kosten van screening, waarmee PMO- Lyme kosteneffectief is voor organisaties en een zinvolle maatregel om de kans op uitval te beperken.

Marlies van Lent is senior wetenschappelijk onderzoeker, Maarten van der Zanden is commercieel directeur, Eva Hartman is medisch adviseur en huisarts en Anja Gar- ritsen is algemeen directeur, allen bij Inna- toss Laboratories.

Bronnen

[1] Borchers AT, Keen CL, Huntley AC, Gershwin ME. Lyme disease: a rigorous review of diag- nostic criteria and treatment. J Autoimmun

2015 Feb; 57:82-115. doi: 10.1016/j. jaut.2014.09.004.

[2] Hofhuis A, Meunier N, Wijngaard C van den, et al. 2013. Arbeidsgerelateerde ziektelast door Lyme-borreliose in Nederland. Notitie CIb/RIVM in opdracht van min SZW. http://www.tekenra- dar.nl/arbo.

[3] Richtlijn Lymeziekte. CBO, juli 2013.

[4] Centrum Infectieziektebestrijding, RIVM. htt- ps://www.rivm.nl/Documenten_en_publica- ties/Algemeen_Actueel/Nieuwsberich- ten/2018/Aantal_mensen_met_lyme_ruim_ verviervoudigd.

[5] Van den Wijngaard C, Hofhuis A, Wong A, Harms MG, de Wit GA, Lugnér AK, Suijkerbuijk AWM, Mangen MJ, van Pelt W. The cost of Lyme borreliosis. Eur J Pub Health 2017:27:538-547

 

Visiting address: Kloosterstraat 9, 5349 AB Oss (Pivot Park, Room RE 3124)

Postal address: Postbus 172, 5340 AD Oss

Phone: 06-37330392

www.innatoss.com

Print Friendly, PDF & Email

Reacties zijn gesloten.