Maatregelen Interreg-project Patrijzen

Interreg-project PARTRIDGE

Patrijs met uitsterven bedreigd
In Nederland is 95 procent van de patrijzen verdwenen als gevolg van schaalvergroting en intensivering van de landbouw. Ook in de ons omringende landen is de patrijs sterk in aantal afgenomen. Met het Interreg-project PARTRIDGE willen natuurorganisaties in Engeland, Schotland, Duitsland, België en Nederland laten zien dat er op het moderne platteland nog wel degelijk toekomst is voor de patrijs. Deze ooit zo gewone boerenlandvogel staat al jaren op de Rode Lijst. In heel West-Europa gaat het slecht met de patrijs. In Nederland is de populatie sinds de jaren ’70 maar liefst met 95 procent afgenomen. Van de ooit meer dan een miljoen patrijzen zijn er in ons land nog maar zo’n 10.000 broedparen over. Sovon Vogelonderzoek constateerde recentelijk nog dat als deze afname zo doorgaat we het risico lopen dat de patrijs, net als in Zwitserland en delen van Duitsland, daadwerkelijk uitsterft. Het totale budget van PARTRIDGE is ruim 4,5 miljoen euro. In Nederland wordt 1,1 miljoen euro besteed aan het project. Hiervan wordt de helft betaald door Interreg, de andere helft door de provincie Noord-Brabant, Vogelbescherming Nederland en een particuliere stichting die voor dit project een ton doneerde aan Vogelbescherming. 

Twee grote patrijsgebieden in Brabant en Zeeland
Deze alarmerende situatie was de reden dat Vogelbescherming Nederland 2013 uitriep tot het ‘Jaar van de Patrijs’. Samen met onder meer het Brabants Landschap, Stichting Landschapsbeheer Zeeland en Het Zeeuwse Landschap werden voorbeeldprojecten gestart om te laten zien dat de patrijs wel degelijk te redden was. Tegelijkertijd werd er in het Jaar van de Patrijs gekeken hoe men in omringende landen met patrijzenbescherming omging. Dat leidde uiteindelijk tot het besluit om internationaal de handen ineen te slaan en in actie te komen voor de patrijs.

Voor de provincie Noord-Brabant zijn een demonstratiegebied (Oude Doorn – 518 ha) en een referentiegebied (Genderen – 478 ha) aangewezen. Het referentiegebied dient als spiegelgebied om landschappelijk goed te kunnen vergelijken met het demonstratiegebied.

Het ideale patrijslandschap gerealiseerd
Patrijzen leven in open en halfopen landbouwgebieden, met een voorkeur voor akkers. Dankzij onderzoek en beschermingsprojecten van de afgelopen jaren weten we tamelijk nauwkeurig hoe we de patrijs een beter leefgebied kunnen bieden. Ideaal is een landbouwgebied met een verscheidenheid aan gewassen, afgewisseld met lijnvormige landschapselementen als grasachtige en kruidenrijke akkerranden en bermen, houtwallen en hagen. Door schaalvergroting in de landbouw zijn juist deze elementen verdwenen. Het streven is om in de voorbeeldgebieden in Zeeland en Brabant 7 procent van de oppervlakte in te richten met deze specifiek op de patrijs afgestemde maatregelen. Dan zijn er genoeg veilige nestplekken voor de patrijzen te vinden en is er zowel insectenrijke vegetatie voor opgroeiende kuikens, als genoeg wintervoedsel voor volwassen patrijzen om de winter door te komen. In het kielzog van de patrijs zal een brede groep akkervogels van de maatregelen profiteren en de biodiversiteit in deze akkerbouwgebieden een sterke impuls krijgen.

Brabants Landschap en partners werken in dit project nauw samen met landbouwers, collectieven voor agrarisch natuurbeheer, wildbeheereenheden en vogelwerkgroepen. Met dit project willen zij laten zien dat het wel degelijk mogelijk is om het tij voor de patrijs te keren. Daarnaast nemen nationale en internationale kennisuitwisseling en voorlichting over de bescherming van de patrijs aan boeren, beleidsmakers en het grote publiek een belangrijke plaats in het project in. Zo zal op informatieborden worden uitgelegd hoe de patrijs te herkennen is en zullen er speciale excursies georganiseerd worden. Zo ontstaat draagvlak bij boeren, beleidmakers en het brede publiek, zodat de patrijs weer perspectief heeft in Nederland.

MAATREGELEN INTREG PATRIJZEN PROJECT

P1: Bloemenblok

Beschrijving

Volgens Duits concept zal er een kleurige en bewezen effectief habitat voor patrijzen en andere akkervogels aangelegd worden via stroken en/of blokken. De blokken liggen bij voorkeur niet langs doorgaande wegen of bos. Hiervan wordt jaarlijks 50% bloksgewijs geploegd, geëgd en opnieuw ingezaaid. Hierdoor ontstaat een afwisselend biotoop waardoor deze meerjarige bloemenblokken alles bieden wat een patrijs nodig heeft. Broedgelegenheid in het voorjaar, voedsel in de kuikenfase en dekking in de winter.

Beheervoorschriften

  • De beheereenheid bestaat de gehele periode uit een gewas bestaande uit kruiden, bloemen, bladvormers (koolraap, chicorei, pastinaak, etc.), braak of een combinatie van deze.

  • De beheereenheid is minimaal 0,5 hectare groot en minimaal 12 meter breed. De maximale grootte is 1 ha. Afwijking hiervan is alleen mogelijk na goedkeuring door de provinciale coördinator.

  • In april van het eerste jaar wordt de beheereenheid ingezaaid met een voorgeschreven (tweejarig) mengsel en zaaidichtheid.

  • In april van het tweede jaar wordt de helft van de beheereenheid ondergewerkt en opnieuw ingezaaid. In het derde jaar volgt de andere helft en in het vierde jaar weer de eerste helft.

  • De beheereenheid wordt niet gemaaid of beweid.

  • De beheereenheid grenst niet aan bos.

  • Chemische onkruidbestrijding en andere vormen van gewasbescherming zijn niet toegestaan. In overleg kunnen probleemonkruiden pleksgewijs bestreden worden.

  • Gedurende de looptijd wordt deze beheereenheid niet bemest.

Samenstelling tweejarig patrijzenmengsel (versie 30-05-’18)Zaaidichtheid: 7 kg / ha.

Nederlandse naam

Latijnse naam

Aandeel

Boekweit

Fagopyrum esculentum

20%

Vlas

Linum usitatissimum

19%

Zonnebloem

Helianthus annuus

8%

Haver

Avena sativa

8%

Bladramanas

Raphanus sativus

8%

Oude rogge

Secale multicaule

8%

Bladkool

Brassica oleracea

7%

Venkel

Foeniculum vulgare

6%

Grote kaardebol

Dipsacus fullonum

6%

Chicorei

Cichorium intybus

5%

Honingklaver

Melilotus officinalis

3%

Luzerne

Medicago sativa

2%

100%

P2: Keverbank

Beschrijving

Een keverbank (beetlebank), is een Engels concept, waarmee voor natuurlijke plaagbestrijding wordt gezorgd. Het is een opgeploegde strook die wordt ingezaaid met pol vormende grassen. De strook verbeterd het leefgebied voor nuttige insecten, vogels en andere fauna die plaaginsecten bestrijden. Daarnaast biedt het broedgelegenheid voor de patrijs. Vanwege predatierisico is de keverbank bij voorkeur niet aangesloten op perceelsranden. Omdat de keverbank vooral een functie heeft als broedhabitat, is deze maatregel pas echt functioneel voor grondbroeders als hij ondersteund wordt met brede randen aan beide zijdes, waarvan één zijde een braakstrook betreft.

Beheervoorschriften

  • De beheereenheid betreft een verhoogde strook grond, begroeid met een gewas bestaande uit grassen en kruiden of een combinatie van deze en een braakstrook.

  • In het eerste jaar dient de grond vanuit twee richtingen op geploegd te worden, zodat een ‘bank’ ontstaat van zo’n 0,4 meter hoog en 3 meter breed.

  • De keverbank wordt in het eerste jaar voor september ingezaaid met een voorgeschreven mengsel van grassen en kruiden. Inzaai voor 1 mei heeft de voorkeur.

  • Direct naast de keverbank wordt aan één zijde een braakstrook van 3 meter breed gerealiseerd.

  • Op de braakstrook mag een niet-kerende grondbewerking worden uitgevoerd, om te voorkomen dat de spontaan ontwikkelde kruiden een te grote massa worden.

  • De beheereenheid wordt altijd ondersteund met voldoende geschikt insectenrijk foerageergebied, d.w.z. een bloemenblok zoals onder P1 hierboven

  • Bij voorkeur wordt de keverbank inclusief braakstrook gecombineerd met een aansluitend bloemenblok van minimaal 6 meter breed. Indien ter plekke die aansluiting niet mogelijk is, kan het bloemenblok ook elders op het bedrijf, zo dicht mogelijk in de buurt van de keverbank, worden gerealiseerd

  • De beheereenheid wordt niet gemaaid of beweid.

  • Chemische onkruidbestrijding en andere vormen van gewasbescherming zijn niet toegestaan. In overleg kunnen probleemonkruiden pleksgewijs bestreden worden.

  • Gedurende de looptijd wordt deze beheerseenheid niet bemest.


Samenstelling mengsel keverbank (versie 11-04-‘17)
Zaaidichtheid: 12,5 kg / ha.

Nederlandse naam

Aandeel

Timothee

36,0%

Roodzwenkgras

20,0%

Kropaar

12,0%

Beemdlangbloem

12,0%

Ruwbeemdgras

1,4%

Rolkaver

1,4%

Schapenzuring

1,4%

Duizendblad

1,4%

Gewone brunel

1,4%

Knoopkruid

1,4%

Koninginnekruid

1,4%

Luzerne

1,4%

Pastinaak

1,4%

Rode klaver

1,4%

Vertakte leewentand

1,4%

Witte klaver

1,4%

Ruwe smele

1,4%

Bladrammenas

1,4%

100,0%

P3: Winterstoppel


Beschrijving

Een winterstoppel is een onbewerkte graanstoppel die tot in het vroege voorjaar dekking en voedsel biedt voor akkervogels. Na de oogst in juli of augustus van het graan krijgen kruiden de kans om zich nog voor de winter te ontwikkelen. Een deel hiervan komt tot bloei en zaadzetting. Overwinterende graanstoppels zijn vooral gunstig voor zaadeters als veldleeuwerik, patrijs, geelgors en kneu, maar ook voor muizeneters als torenvalk, blauwe kiekendief en uilen.

Beheervoorschriften

  • Tussen 1 november en 15 maart van het volgende jaar bestaat de beheereenheid uit graanstoppel

  • Direct na de oogst en tot 15 maart wordt de beheereenheid niet bespoten, geploegd, gemaaid of beweid.
  • In overleg met de gebiedscoördinator (partij 2) kan zo nodig onder de stoppel ‘gewoeld’ worden. Alleen de bodem wordt gewoeld, maar de bovenlaag (zode) blijft intact.

  • Het is toegestaan de stoppel door te zaaien met een (vang)gewas dat extra dekking en voedsel biedt. Van belang is dat dit gewas niet sluit. Zaaimengsel: 5 kg/ha met onderstaande samenstelling.

  • Gedurende de looptijd wordt deze beheerseenheid niet bemest. De lage zaaidichtheid en geen bemesting zorgen samen voor een matig begroeide, open stoppel als ideaal wintervoedselhabitat.

Samenstelling akkervogel-vanggewas

Voederwikke (Vicia sativa) 50%

Bladrammenas (Raphanus sativus subsp. oleiferus) 30%

Fodder radish (Raphanus sativus) 20%

P4: Patrijzenhaag

Beschrijving

Een patrijzenhaag is een lage (+/- 2 meter hoog), breed uitlopende gemengde haag. De haag bestaat uit streekeigen beplanting, waaronder struweelvormers, besdragende struiken of fruitsoorten die bij voorkeur een paraplugroei hebben. De takken hangen als het ware als een paraplu boven de grond, waardoor er veel dekking- en broedgelegenheid ontstaat onder de haag.

Beheervoorschriften

  • De haag wordt ingeplant volgens een voorgeschreven plantdichtheid en samenstelling.

  • Na inplant duurt het tussen de 4-6 jaar voordat een hoogte van 2 meter bereikt wordt. Als de haag meer dan 2 meter hoog is, moet hij wordt teruggezet tot een hoogte van 1 á 1,5 meter.

  • De haag zal aan beide zijden uitlopen tot een breedte van 2 tot 3 meter. Totale breedte 4 tot 6 meter. Heeft hij die bereikt dan mag de haag cyclisch wordt gesnoeid. In jaar 4 de ene kant, in jaar 5 niets doen, in jaar 6 de andere kant. Hierdoor is er altijd een zijde die voldoende dekking biedt en vruchten draagt.

  • Het snoeien mag niet dichter dan 20cm op de stam gebeuren.

  • Vanaf het derde jaar mag onder de heg, over een breedte van minimaal 4 meter niet worden geteeld, gemaaid of geklepeld om spontaan ontwikkelende kruiden een kans te geven.

Samenstelling patrijzenhaag

Crataegus monogyna Eenstijlige meidoorn 30%
Rosa canina/rubiginosa Hondsroos/Egelantier 20%
Cornus sanguinea Rode Kornoelje 15%
Mespilus germanica Mispel 5%
Acer campestre Veldesdoorn 10%
Ligustrum vulgare Liguster 20% (niet bij paarden)

Plantverband: 1-rijig; 4 st./m1

P5: Insectenrijk grasland

Beschrijving

Insectenrijk grasland is een soortenrijke vegetatie bestaande uit laag-productieve grassen en bloeiende kruiden. Dit type grasland is een belangrijke voedselbron en voortplantingsplaats voor insecten. Dit element verbeterd niet alleen het leefgebied voor nuttige insecten, maar ook voor vogels en andere fauna die plaaginsecten bestrijden. Omdat de vegetatie pas laat en gefaseerd wordt (10% blijft helemaal ongemaaid) ontstaat niet alleen foerageerbiotoop voor jonge patrijzen, maar ook broedbiotoop voor de volwassen vogels. Bij voorkeur wordt deze maatregel ingezet in combinatie met andere elementen zoals een patrijzenhaag, bloemenblok of keverbank.

Beheervoorschriften

  • De beheereenheid bestaat de gehele periode uit een gewas bestaande uit grassen, kruiden en bloemen,

  • De beheereenheid is minimaal 0,3 hectare groot en minimaal 20 meter breed. Afwijking hiervan is alleen mogelijk na goedkeuring door de provinciaal coördinator.

  • De beheereenheid wordt in het eerste jaar vóór september ingezaaid met een voorgeschreven mengsel van grassen en kruiden. Inzaai voor 1 mei heeft de voorkeur.

  • Er geldt een rustperiode, waarbinnen geen bewerkingen mogen worden uitgevoerd, van 1 april tot 31 juli.

  • De beheereenheid moet na 1 augustus voor maximaal 90% worden gemaaid;

  • Het maaisel moet worden afgevoerd. Extra maaibeurten zijn toegestaan in overleg met de veldcoördinator.

  • Chemische onkruidbestrijding en andere vormen van gewasbescherming zijn niet toegestaan.

  • Het is van belang om direct in het eerste jaar probleemonkruiden pleksgewijs te bestrijden.

  • Gedurende de looptijd mag deze beheereenheid eenmalig worden bemest met vaste mest.

Samenstelling mengsel insectenrijk grasland (versie 31-01-‘18) Zaaidichtheid: 15 kg / ha.

XNederlandse naam

Latijnse naam

Aandeel

Incarnaatklaver

Trifolium incarnatum

10%

Margriet (wild)

Leucanthemum vulgare

10%

Wilde peen (wild)

Daucus carota

10%

Gewone rolklaver (wild)

Lotus corniculatus

9%

Boekweit

Fagopyrum esculentum

9%

Timotheegras

Phleum pratense

8%

Gewoon duizendblad (wild)

Achillea millefolium

7%

Knoopkruid (wild)

Centarea jacea

6%

Cichorei (wild)

Cichorium intybus

6%

Groot streepzaad

Crepis biennies

5%

Phacelia

Phacelia tanacetifolia

4%

Marjolein

Origanum vulgare

4%

Luzerne

Medicage sativa

3%

Gewone brunel

Prunella vulgaris

3%

Rode klaver (wild)

Trifolium pratense

2%

Witte klaver (wild)

Trifolium repens

2%

Muskuskaasjeskruid

Malva moschata

2%

100%

Print Friendly, PDF & Email

Reacties zijn gesloten.