Nieuwsbericht | 17-12-2024 | 16:22

Staatssecretaris Jean Rummenie van LVVN: “Het afgelopen jaar zijn we enorm geschrokken van alle incidenten met wolven, vooral die waar kinderen bij betrokken waren. Er moet daarom iets gebeuren. De nood is hoog, daarom heb ik met de provincies afspraken gemaakt om tot actie te kunnen komen. Ook heb ik in mijn Kamerbrief alvast mijn eerste gedachten over de definities van een probleemwolf en probleemsituatie gedeeld. Deze bespreek ik de komende tijd met de provincies en experts en zijn bedoeld om sneller te kunnen handelen bij incidenten.”

In 2018 vestigde de eerste wolf sinds lange tijd zich in ons land. Sindsdien nam dit aantal toe naar 104 tot 124 wolven. Nederland is een klein en dichtbevolkt land met beperkte ruimte voor de wolf en de afgelopen tijd zijn er steeds vaker incidenten met mensen, huisdieren en vee. Dit heeft geleid tot maatschappelijke onrust en bij sommigen gevoelens van onveiligheid. Daarom intensiveren Rijk en de provincies hun samenwerking op het wolvenbeleid. In de Landelijke Aanpak Wolven staan 14 verschillende activiteiten. 

Activiteiten op de korte termijn

De activiteiten uit de Landelijke Aanpak Wolven richten zich op preventie, kennis- en informatiedeling, verbetering van incidentenbestrijding en een internationale aanpak. Hierbij wordt tegelijkertijd rekening gehouden met het feit dat Nederland een wettelijke verplichting heeft om de wolf – een Europese beschermde soort – te beschermen.

Een voorbeeld van een activiteit op de korte termijn is de lancering van de website en het telefoonnummer van het Landelijk Informatiepunt Wolf (LIW) in het begin van 2025. Hier kunnen mensen op een centrale plek duidelijke en onafhankelijke informatie krijgen, bijvoorbeeld over waar wolven zitten en wat ze kunnen doen als ze een wolf tegenkomen. Later wordt het LIW uitgebreid met aanvullende onderdelen, zoals het bestaande Wolvenmeldpunt van BIJ12 en het beschikbaar stellen van educatief- en publieksmateriaal aan onderwijs.

Ook werken we aan een Landelijk Team Veebescherming, dat veehouders gaat helpen om hekken te plaatsen die wolven tegenhouden en dat kennis en expertise beschikbaar stelt. Hierin nemen we de succesvolle ervaringen van het wolf fencing team in België en regionale fencing initiatieven die al bestaan in Nederland mee. Begin volgend jaar hebben we uitgewerkt welke stappen we moeten nemen om het team op te zetten en hoe lang dit zal duren.

Daarnaast onderzoeken we welke financiële mogelijkheden Europese fondsen bieden voor bescherming van gehouden dieren tegen de wolf en hoe andere Europese landen deze fondsen gebruiken. Verder wordt gewerkt aan het opzetten van een Landelijk Deskundigenteam Wolf, dat de provincies snel van onafhankelijk advies en inzet kan voorzien bij acute situaties. Ook doet Wageningen University & Research (WUR) onderzoek voor het vaststellen van de Staat van Instandhouding van de Nederlandse wolvenpopulatie. Verder is het ministerie ook in gesprek met de Europese Commissie om aandacht te vragen voor de problematiek in Nederland, als klein en dichtbevolkt land, en over de mogelijkheden tot maatwerk.

Gedeputeerde Matthijs de Vries, namens de gezamenlijke provincies: ”De intensievere samenwerking met het Rijk juichen wij van harte toe. Door incidenten met de wolf zien we in sommige delen van ons land een toenemende maatschappelijke onrust. Dat heeft volop onze aandacht. Er is ook behoefte aan een toegankelijke plek waar je terecht kunt met vragen. Daar gaan we samen met het Rijk aan werken.”

Looptijd Landelijke Aanpak Wolven

De Landelijke Aanpak Wolven is een aanvulling op het beleid van de provincies en het Wolvenplan waar ze aan werken. Provincies zijn bevoegd gezag als het om de wolf gaat en daarmee primair beleidsverantwoordelijk. Staatssecretaris Rummenie is daarnaast systeemverantwoordelijk en heeft daarmee een coördinerende rol. De verdere uitwerking van de activiteiten uit de landelijke aanpak en afspraken over de financiering en capaciteit vindt de komende tijd plaats. Omdat de 14 activiteiten verschillend van aard zijn, varieert ook het tempo waarmee we ze kunnen uitvoeren. De aanpak loopt tot en met 2029.

Geacht NOJG lid,

De provincie Overijssel heeft besloten 2 miljoen euro uit te trekken om overlast door wilde dieren te beperken en schade aan landbouw en natuur te verminderen. Dit besluit komt voort uit de groeiende problemen met “probleemdieren” zoals ganzen, vossen, steenmarters en reeën. Deze dieren veroorzaken schade aan gewassen, bedreigen de populatie van weidevogels en veroorzaken verkeersongevallen.

De belangrijkste maatregelen:

1.Bescherming van weidevogels:

•Uitbreiding en inrichting van weidevogelgebieden om vogels zoals de grutto, kievit en tureluur meer overlevingskansen te bieden.

•Predatoren zoals vossen, steenmarters, kraaien en verwilderde katten aanpakken in weidevogelgebieden, omdat deze dieren veel eieren en kuikens opeten.

2.Beheer van zomerganzen:

•Het terugbrengen van de populatie zomerganzen naar het niveau van 2005. Dit gebeurt via nestbeheer, het vangen van ruivogels en het aanpakken van groepen ganzen.

3.Verkeersveiligheid rondom reeën:

•Aanpakken van gevaarlijke verkeerssituaties om zowel dierenleed als aanrijdingen te verminderen, in samenwerking met de Faunabeheereenheid en vrijwilligers.

Reacties uit de landbouwsector:

Boeren, zoals Klaas de Lange, winnaar van de Gouden Grutto 2022, reageren positief op de plannen. Volgens De Lange is de aanpak van predatoren essentieel voor het succes van weidevogelbescherming. Hij benadrukt dat zonder controle op roofdieren de investering in weidevogelgebieden weinig effect zal hebben, omdat een groot deel van de eieren en kuikens momenteel wordt opgegeten.

Uitdagingen en vervolgstappen:

De provincie erkent dat de 2 miljoen euro slechts een begin is. Voor een structureel herstel van de weidevogelpopulatie is aanvullende financiering nodig. Er wordt gekeken naar nationale regelingen zoals de 500 miljoen euro die het Rijk vanaf 2026 jaarlijks beschikbaar stelt voor agrarisch natuurbeheer.

Het plan wordt in januari besproken in de Provinciale Staten, waarbij mogelijk meer duidelijkheid komt over hoe de maatregelen worden uitgevoerd en hoe de populatie van predatoren beheerd zal worden.

Zoals we van Meijers Assuratiën de verzekeringsmakelaar van de NOJG vernamen, is er vraag naar Duitse verzekeringsbewijzen vanwege een veranderde situatie in Duitsland. Zij hebben direct contact opgenomen met Hienfeld en de Duitse verzekeraar.

Bij hen is het ook bekend is dat als gevolg van een aanpassing in de wapenwet in Duitsland, een aanvraag langer gaat duren.

In Nordrhein-Westfalen lost men het op middels bijgaande brief. Met bijgaande brief kan een jager de aanvraag voor de Duitse akte alvast in gang zetten. Bij afhalen van het bewijs, dient dan alsnog een verzekeringsbewijs getoond te worden.

Vertaling Brief over de aanvraag tot verlenging van de Jagdschein NRW Door de wijzigingen in de wapenwet en de federale jachtwet als gevolg van de “Wet ter verbetering van de binnenlandse veiligheid en het asielstelsel”, die op 31 oktober 2024 in werking is getreden, kan er een langere verwerkingstijd zijn voor aanvragen en verlengingen van jachtvergunningen. De antecedentenonderzoeken op grond van 1 § 17 van de federale jachtwet (BJagdG) en de §§ 5 en 6 van de wapenwet mogen pas worden uitgevoerd nadat de aanvraag is ingediend bij de lagere jachtautoriteit Aanvragen voor de verlenging van een jachtvergunning die op 31 maart 2025 vervalt, moeten dus vroegtijdig, d.w.z. al in december 2024, worden ingediend. De aanvraag is ook mogelijk als de aanvrager nog niet beschikt over een bewijs van voldoende jachtaansprakelijkheidsverzekering in overeenstemming met § 17 (1) nr. 4 BJagdG. Deze moet dan met terugwerkende kracht worden aangeboden voor de afgifte (bv. ophaling) van de jachtvergunning.

Zie hieronder de brief van het Ministerie van Landwirtschaft und Verbraucherschutz NRW

 

Beschermde status van de wolf verlagen

Als het aan de EU-lidstaten ligt, wordt de beschermde status van de wolf in Europa verlaagd van “strikt beschermd” naar “beschermd”. De EU-lidstaten in de Raad van de EU zijn akkoord met het eerdere voorstel van de Europese Commissie om de beschermde status van de wolf aan te passen. Nu de Raad heeft ingestemd met het voorstel, zal de EU de verlaging van de beschermde status van de wolf aan het Permanent Comité van het Verdrag van Bern voorleggen.

Wolvenroedels trekken steeds verder op in Europa. Door de beschermde status die wolven als inheemse soort genieten in Europa, heeft de wolf volop zijn terugkeer gemaakt in Europese regio’s, waaronder Nederlandse. De Europese Commissie en de Raad signaleren dat deze terugkeer tot conflicten leidt met lokale landbouw- en jachtgemeenschappen. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Commissie, sprak eerder van een “reëel gevaar” voor de veestapel en mogelijk ook voor de mens.

Met het voorstel hopen de Commissie en de Raad op meer flexibiliteit bij het oplossen van sociaaleconomische conflicten die zijn gerelateerd aan de opkomst van wolven in Europa.

Overzicht: Veranderingen in de Beschermingsstatus van de Wolf en Implicaties

1. Internationale en Europese Aanpassingen

Verdrag van Bern:

•Huidige status: De wolf is “strikt beschermd”.

•Wijziging: Het Permanent Comité heeft ingestemd met verlaging naar “beschermd”. Dit maakt nationaal flexibel beleid mogelijk, zoals afschot bij problematische situaties.

•Stemprocedure: Vereist een tweederdemeerderheid van de aangesloten landen; recentelijk bereikt.

•Betekenis: Opent de weg voor minder stringente nationale regels zonder in strijd te zijn met internationale verplichtingen.

Europese Habitatrichtlijn:

•Huidige status: Verplicht lidstaten de wolf strikt te beschermen.

•Aanpassing: Vereist unanieme instemming van de EU-lidstaten, wat een aanzienlijke hindernis vormt door tegenstand van landen zoals Spanje en Ierland.

•Gevolgen: Zolang de Habitatrichtlijn niet wordt aangepast, blijft de strikte bescherming op EU-niveau van kracht, ook als het Bern Verdrag verandert.

2. Nationale Implementatie

•Nederlandse situatie:

•De Habitatrichtlijn is verwerkt in de Omgevingswet. Provincies hebben de verantwoordelijkheid om ontheffingen te verlenen voor beheermaatregelen.

•Provincies signaleren problemen met de huidige rigide regels, met name in gebieden met veel conflicten tussen wolven en mensen.

•Lopende initiatieven:

•Het Rijk werkt aan een uitvoeringsagenda wolf, gericht op preventie en snellere acties bij incidenten.

•Voorbereidingen voor een landelijk team veebescherming (Wolf Fencing Team) om veehouders te ondersteunen.

•Definiëring van “probleemwolf” om problematische wolven effectief te kunnen beheren. De staatssecretaris LVVN werkt ook aan het opstellen van een definitie voor een probleemwolf waarmee adequater en sneller ingrijpen bij incidenten mogelijk moet worden. Hierover voert hij gesprekken met provincies en deskundigen.

3. Politieke en Maatschappelijke Druk

•Drukpunten:

•Aanvallen van wolven op vee en zorgen over veiligheid versterken de roep om een soepeler beleid.

•Boerenorganisaties en landelijke gemeenschappen vragen om meer flexibele maatregelen.

•Tegenstand:

•Natuurbeschermingsorganisaties en partijen zoals de Partij voor de Dieren zien het loslaten van strikte bescherming als een gevaarlijk precedent.

•Europese groeperingen waarschuwen voor mogelijke afbreuk aan het natuurbeschermingsbeleid als geheel.

4. Conclusie en Toekomstperspectief

De verlaging van de beschermde status van de wolf is een gelaagd proces:

•Internationaal: Het Bern Verdrag is aangepast, wat ruimte biedt voor beleidswijzigingen.

•Europees: Aanpassing van de Habitatrichtlijn is cruciaal, maar vereist unanimiteit – een aanzienlijke uitdaging.

•Nationaal: Nederland werkt aan praktische oplossingen, zoals preventieve maatregelen, definiëring van probleemwolven, en het opzetten van een landelijke infrastructuur voor bescherming van vee.

•Kernuitdaging: Zolang de Habitatrichtlijn niet wordt aangepast, blijven veel restricties in stand. Tegelijkertijd wordt nationaal beleid voorbereid om, zodra mogelijk, meer flexibel beheer te implementeren.

De vondst van een met Afrikaanse varkenspest (AVP) besmet wild zwijn dat 100 kilometer buiten het oorspronkelijke besmette gebied in Duitsland is aangespoeld, roept ernstige zorgen op over de verspreiding van het virus. Het dier, gevonden tussen Boppard en Spay in Rijnland-Palts, toont aan hoe snel en onverwacht het virus zich via natuurlijke routes zoals rivieren kan verplaatsen.

Maatregelen in Duitsland

1. Zoekacties: Zowel drones met warmtebeeldcamera’s als gespecialiseerde kadaverzoekhonden worden ingezet om de omgeving systematisch te doorzoeken. Tot nu toe zijn er geen andere besmette kadavers aangetroffen.

2. Beperking van activiteiten: In het getroffen gebied geldt een algeheel jachtverbod en zijn geplande drukjachten afgelast om verdere verspreiding te voorkomen. Naast de jachtverboden worden ook andere activiteiten in de besmette gebieden tijdelijk opgeschort, zoals bos- en akkerbouw. Dit is om de rust in het gebied te bewaren en de wilde zwijnenpopulatie zo min mogelijk te verstoren.

3. Transportbeperkingen: het transport van wilde zwijnen, varkens of producten hiervan uit besmette gebieden is verboden. Alleen tanden van geschoten wilde zwijnen mogen, onder bepaalde voorwaarden, worden meegenomen.

Reactie in Nederland

De Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV) beschouwt de situatie als zorgwekkend, zeker in het licht van het lopende jachtseizoen en de betrokkenheid van Nederlandse jagers in Duitsland. De nadruk ligt op alertheid en het strikt naleven van hygiëneregels.

Belangrijke hygiënerichtlijnen voor jagers

Jagers moeten strenge hygiënemaatregelen volgen om te voorkomen dat ze het virus verspreiden. Dit omvat het grondig reinigen en ontsmetten van auto’s, materialen, kleding en schoeisel. Ook moet worden vermeden dat jachthonden in contact komen met wilde zwijnen of delen van wilde zwijnen

•Reiniging en desinfectie: Maak alle materialen en voertuigen grondig schoon.

•Verantwoord afvalbeheer: Laat geen etensresten achter in de natuur.

•Voorkom besmetting van varkensbedrijven: Vermijd contact met gedomesticeerde varkens na een jacht.

•Gebruik beschermingsmiddelen: Werk met wegwerphandschoenen en werkkleding die heet gewassen kan worden.

Meldplicht

Jagers en andere betrokkenen moeten verdachte gevallen van AVP melden bij de lokale autoriteiten of de NVWA. Dit is cruciaal om vroegtijdige detectie en bestrijding van de ziekte te waarborgen. Deze maatregelen zijn bedoeld om de verspreiding van AVP te beperken en de impact op de varkenshouderij en de wilde zwijnenpopulatie te minimaliseren.

Betreft: Informatie over de Aziatische hoornaar

Putten, 28 november 2024

Het ImkersOverleg is een samenwerkings verband van de georganiserde imkerij in Nederland bestaande uit de Nederlandse Vereniging van Bijenhouders (NBV), Imkers Nederland (IN), de Beroepsvereniging van Nederlandse Imkers (BVNI) en de Biologische Dynamische Imkers (BD-werkgroep). Het ImkersOverleg vraagt uw aandacht voor samenwerking op landelijk en lokaal niveau met betrekking tot de bestrijding van de Aziatische hoornaar.

De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is een invasieve exotische wesp die afkomstig is uit Zuidoost-Azië. De soort is per ongeluk in Europa geïntroduceerd via een zending aardewerk uit China in 2004. Sindsdien heeft de Aziatische hoornaar zich snel verspreid over verschillende Europese landen, waaronder Frankrijk, Spanje, Portugal, Italië, België, Nederland, Duitsland, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. In 2017 werd het eerste nest in Nederland op Schouwen-Duiveland aangetroffen. In de jaren daarna hebben ze zich steeds verder noordelijker kunnen verspreiden en is Artikel 19 van de Europese Invasieve Exotenverordening van kracht. Dit betekent dat Nederland verplicht is om doeltreffende maatregelen te nemen om de soort te beheersen. De provincies in Nederland dragen hiervoor de verantwoordelijkheid.

De Aziatische hoornaar vormt een bedreiging voor de biodiversiteit en de voedselzekerheid, omdat hij jaagt op belangrijke bestuivers, zoals honingbijen, hommels, zweefvliegen en solitaire bijen.

De Aziatische hoornaar maakt in de zomer enorme nesten met veel werksters en nageslacht. Eén nest consumeert in een jaar ongeveer 11 kg insecten, wat overeenkomt met zo’n 100.000 beestjes, en brengt aan het einde van het seizoen tientallen tot honderden nieuwe koninginnen voort die het volgende jaar een eigen nest kunnen stichten. Uit waarnemingen blijkt dat de soort vanuit het zuiden van Nederland snel oprukt richting het noorden van Nederland. In de komende jaren zal de Aziatische hoornaar overal in Nederland voorkomen en bestreden moeten worden.

De bestrijding van de AH is een verantwoordelijkheid van de provincies. Het ImkersOverleg heeft in 2023 de Taskforce Aziatische Hoornaar opgericht om de bestrijding van de AH te coördineren. De Taskforce heeft in elke provincie een netwerk van AH-contactpersonen bij lokale imkerverenigingen opgebouwd, die helpen bij de bestrijding door in het voor- en najaar de AH-koninginnen met selectieve vallen te vangen en die in de zomerperiode secundaire AH-nesten (die meestal hoog in boomtoppen hangen) opsporen, zodat ze door professionele bestrijders kunnen worden weggehaald.

De Taskforce zoekt bij het bestrijden van de AH samenwerking met andere natuurorganisaties en daarbij  denken wij ook aan de jagersverenigingen met leden die veel in de natuur komen en die ook te maken krijgen met de Aziatische hoornaar. De jagers zouden bij het signaleren van een AH-nest contact kunnen opnemen met de lokale imkervereniging, die in overleg met de provincie het nest kan laten weghalen. Voorts zoeken wij  voor onze zoekgroepen naar primaire en secundaire nesten van  de Aziatische Hoornnaar vrijwillers; jagers zouden zich bij een dergelijke lokale zoekgroep kunnen aansluiten.

Als jagers in specifieke situaties te maken krijgen met de AH als een AH-nest gesignaleerd wordt, is het van belang op de volgende zaken te letten:

• • AH-nesten moeten met de groots mogelijke voorzichtigheid benaderd worden; in de buurt van het nest (binnen 5 meter) is de AH zeer agressief.
  • Het weghalen van een nest moet gedaan worden door een professionele ongediertebestrijder in een speciaal pak dat extra bescherming biedt. Daarbij wordt een stofzuiger of een schepnet gebruikt om de hoornaars op te zuigen of te vangen.
  • Het verwijderen van een nest moet op een milieuvriendelijke manier gedaan worden, dus niet met gebruikmaking van pesticiden.

Meer informatie over de Aziatische hoornaar kunt u in onderstaande bronnen vinden:

• https://www.nvwa.nl/onderwerpen/aziatische-hoornaar

Deze website van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit geeft informatie over de kenmerken, het nest, de melding en de bestrijding van de Aziatische hoornaar in Nederland.

• https://www.bijenhouders.nl/themas/aziatische-hoornaar/

Deze website van de Nederlandse Bijenhouders Vereniging beschrijft het gevaar, de levenscyclus, de herkenning en de opsporing van de Aziatische hoornaar voor de imkerij, fruitteelt en biodiversiteit.

• https://www.nvwa.nl/binaries/nvwa/documenten/plant/plantziekte-en-plaag/plaag/aziatische-hoornaar/rapport-de-aziatische-hoornaar-in-nederland/de-aziatische-hoornaar-in-nederland.pdf

Dit is een rapport van de NVWA over de verspreiding, de ecologie, de impact en de beheersing van de Aziatische hoornaar in Nederland.

Wij stellen het zeer op prijs als u deze brief onder uw afdelingen en leden zou willen verspreiden. Wilt u over deze onderwerpen nadere toelichting, dan zijn wij uiteraard graag bereid tot een gesprek.

 

Met vriendelijke groet,

namens de Taskforce AH,

 

Eric Blankert (ericblankert@hotmail.com, 06-28907060)

Ad van der Wiel (ad.vanderwiel@imkersnederland.nl, 06-20418102)