Oktober 2024

De situatie rond Afrikaanse varkenspest (AVP) in Duitsland, en met name in de deelstaat Hessen, blijft zorgwekkend. Hessen kampt met een snel toenemend aantal besmettingen bij wilde zwijnen, wat blijkt uit de recente vondst van 44 kadavers in het district Bergstrasse. Minstens 25 van deze kadavers bleken besmet met AVP, en het werkelijke aantal besmette dieren kan nog hoger liggen.

Om verdere verspreiding tegen te gaan, worden zowel mobiele als vaste hekwerken geplaatst, vooral omdat de infectie zich nu ook buiten het oorspronkelijke kerngebied verspreidt. Dit kerngebied wordt daarom uitgebreid. De besmettingshaard in Hessen strekt zich inmiddels ook uit tot in de aangrenzende deelstaat Rijnland-Palts, waar eveneens meerdere gevallen zijn geconstateerd.

Met 264 uitbraken in Hessen en nog eens 52 in Rijnland-Palts, heeft West-Duitsland dit jaar de hoogste concentratie AVP-besmettingen bij wilde zwijnen. Ook zijn alle zes besmettingen bij gehouden varkens in Duitsland in Hessen geregistreerd, terwijl in de rest van Duitsland dit jaar geen gehouden varkens zijn besmet. Naast Hessen zijn er ook aanzienlijke uitbraken in Saksen (153 besmettingen bij wilde zwijnen) en Brandenburg (102 besmettingen). De verspreiding blijft een grote uitdaging voor de Duitse autoriteiten en heeft impact op de varkenshouderij in het hele land.

Grondgebruikers in Flevoland die schade ondervinden die is veroorzaakt door houtduiven, kauwen, zwarte kraaien, konijnen en vossen, kunnen een tegemoetkoming aanvragen voor deze schade.

Gedeputeerde Staten (GS) van Flevoland hebben besloten dat deze diersoorten voorlopig, en met ingang van 16 oktober jongstleden, niet meer bejaagd mogen worden op basis van de landelijke vrijstelling.

GS heeft het bezwaarschrift op het goedkeuringsbesluit met betrekking tot het Faunabeheerplan voor de jacht en vrijgestelde soorten 2024-2028 gedeeltelijk gegrond verklaard. Daarom geldt de landelijke vrijstelling niet meer voor de jacht op bovengenoemde diersoorten. De mogelijkheid tot een ontheffing voor schadebestrijding blijft wél bestaan.

Grondgebruikers kunnen een tegemoetkoming aanvragen bij BIJ12 via het online portaal MijnFaunazaken.

Wat betreft de houtduif geldt een uitzondering. Deze mag in het jachtseizoen, tot en met 31 januari, nog wel bejaagd worden. Schade die door houtduiven ontstaat tot die datum komt daarom niet in aanmerking voor een tegemoetkoming.

BRON: NPO1

Jagers worden regelmatig bedreigd door dierenactivisten. Jager Heidi Looy ontving onlangs een doodsbedreiging en is het zat. Het statenlid greep de opening van het jachtseizoen aan om in het programma 5 Dagen aan de bel te trekken: “Jagers schieten niet zomaar wat in het rond. Wij beheren de aantallen om de biodiversiteit te beschermen.”

Plezierjacht

Zo is dit jaar bepaald dat tot en met eind januari fazanten, hazen en houtduiven mogen worden bejaagd. “Niet beheren is creperen”, aldus Looij. “Dan krijg je ziektes, aanrijdingen omdat reeën elkaar verdrijven en schade aan gewassen en bomen.” Heidi Looy trekt 2 tot 3 keer per week ‘s morgens rond 5 uur het veld in. Dan geniet ze intens van de wakker wordende natuur. “Ik zit dan ergens langs de slootkant en hoor vlakbij een uil vliegen.” Ook al doet ze dit met veel plezier, ze zou het absoluut geen ‘plezierjacht’ willen noemen. “Het schieten van een dier is een grote verantwoordelijkheid, dat moet je heel zorgvuldig doen.”

Doodsbedreiging

Dierenactivisten zien dit anders. ‘Wie een dier bejaagt moet toch minstens een harteloos persoon zijn’, valt er op de website van Animal Rights te lezen. Activisten zoeken Looy dan ook regelmatig op op haar landgoed van 40 hectare dat ze ooit van haar vader erfde. “Dat is heel intimiderend”, vertelt Looy. “Ik woon aan het water en dan varen ze achter mijn huis langs om te filmen en lawaai te maken.” Toen ze onlangs op het provinciehuis een doodsbedreiging per post ontving was voor haar de maat vol. Er wordt nu DNA onderzoek gedaan en Heidi heeft een noodknop gekregen waarmee ze direct met de politie in contact staat. Ook zijn er camera’s bij haar in huis ophangen. “Ik ben op mijn hoede en dat beperkt mij in mijn levensvreugde.”

Ganzen met hagel

Looij heeft contracten met boeren om te voorkomen dat er gewasschade optreedt. Jaarlijks keert de overheid de boeren voor 55 miljoen aan geregistreerde schades uit. Jagers proberen de aantallen ganzen omlaag te brengen. Maar dierenactivisten wijzen op een onderzoek van de Universiteit van Wageningen dat stelt dat in 40% van de ganzen hagel wordt teruggevonden. “Natuurlijk schiet je weleens mis maar netten spannen veroorzaakt nog veel meer dierenleed omdat dieren daarin verstrikt raken.” Het excuus dat de natuur zichzelf in balans kan houden, verwijst Looij naar het rijk der fabelen. “Wij hebben hier in Nederland geen echt grote natuurgebieden, wij hebben aangelegde parken. Naast de 18 miljoen inwoners, hebben we veel landbouwgebieden en wat kleine Natura 2000 gebieden. Wil je die allemaal naast elkaar laten bestaan, dan zal je moeten beheren.”

Stelselwijziging

In plaats van jagers aan banden te leggen, zouden ze meer ruimte krijgen stelt BBB Eerste Kamerlid Eric Kemperman. Hij zegt dat er een stelselwijziging in de maak is die de jagers meer zeggenschap geeft over hoeveel en op welke dieren er gejaagd mag worden. Nu bepaalt Sovon dat, een vereniging van vrijwillige vogeltellers en onderzoekers. Deze organisatie levert data aan om te bekijken welke dieren bejaagd mogen worden. Kemperman: “Jagers hebben beter zicht op de aantallen want dat zijn de ogen en oren van het veld.”

Corrigeren

Deze stelselwijziging is noodzakelijk om te voorkomen dat er ziektes uitbreken onder hazen en konijnen omdat ze te weinig bejaagd worden, vindt hij. Kemperman hoopt dat Staatssecretaris Rummeni van Natuurbeheer begin volgend jaar de stelselwijziging doorvoert. Critici zullen erop wijzen dat jagers willen jagen en zo de aantallen zullen opvoeren. Maar volgens Kemperman is daar geen sprake van omdat jagers zichzelf zullen corrigeren: “Jagers zullen nooit teveel jagen want dan hebben ze volgend jaar niets meer om op te jagen.”

De motie Akerboom, die op 23 oktober 2023 werd ingediend, heeft aanzienlijke financiële en administratieve gevolgen voor de provincies en grondbezitters. De belangrijkste problemen die naar voren kwamen waren de financiële impact van schadevergoedingen voor landbouwgewassen, omdat de provincies hiervoor verantwoordelijk zouden worden. Daarnaast bleek de onderbouwing om drie diersoorten van de landelijke vrijstellingslijst te halen complex, wat leidde tot discussies over de strengheid van de beoordeling van de Staat van Instandhouding (SvI) van veelvoorkomende diersoorten.

Het schrappen van bepaalde soorten van de vrijstellingslijst zou bovendien leiden tot extra administratieve lasten voor grondbezitters en beheerders. Dit staat in contrast met de wens om het faunabeheer in Nederland meer in lijn te brengen met de Europese regelgeving en de administratieve druk te verlichten. De Jagersverenigingen  verwelkomen daarom de BBB-motie, die deze bezwaren erkende en werd aangenomen.

De provincie Noord-Holland staat daarom voor aanzienlijke financiële uitdagingen vanwege de toenemende schade aan landbouwgewassen door vogels, zoals de houtduif en verschillende ganzensoorten. De faunaschade neemt fors toe, vooral door een uitspraak van de Raad van State die de jacht op houtduiven beperkt. In 2023 werd al ruim 15 miljoen euro aan faunaschade uitgekeerd, en voor 2025 wordt bijna 23 miljoen euro verwacht, een verviervoudiging ten opzichte van tien jaar geleden.

PvdA-Statenlid Tino Wallaart sprak van een “kostenexplosie” en zijn collega van D66, Sijmen Mülder, omschreef het als een “groot lek” in de begroting, met de oproep voor meer actie van het college. Verantwoordelijk gedeputeerde Jelle Beemsterboer erkende de problematiek en wees erop dat de stijging voornamelijk te wijten is aan de beperkingen rond de jacht op houtduiven. Om de jacht weer mogelijk te maken, is eerst wetenschappelijk onderzoek nodig, dat echter nog niet is gestart. Telers moeten nu terugvallen op vogelverschrikkers en andere niet-dodelijke preventiemethoden, die weinig effectief blijken te zijn.

Naast de houtduiven vormt ganzenschade een blijvende kostenpost, met vooral schade aan graslanden door grauwe ganzen, kolganzen en brandganzen. De vergoeding voor ganzenschade blijft naar verwachting rond de 12 miljoen euro, maar Beemsterboer voorspelt dat dit probleem de komende jaren blijft aanhouden. Samen met andere provincies werkt Noord-Holland aan een plan om de ganzenschade te beperken, maar het doden van grote aantallen ganzen blijft een controversiële oplossing.

De rechtbank Limburg heeft op maandag 2 september de beroepen van de stichtingen Fauna4Life en Animal Rights tegen de ontheffing die Gedeputeerde Staten van Limburg hadden verleend aan de Stichting Faunabeheereenheid Limburg voor de inzet van vangkooien voor het vangen en doden van zwarte kraaien ongegrond verklaard. De rechter oordeel dat de ontheffing niet strijdig is met de Wet natuurbescherming.

Het Limburgse college verleende de ontheffing aan de Faunabeheereenheid ter bescherming van weide- en akkervogels in daarvoor aangewezen soortbeschermingsgebieden. De rechtbank stelt dat de voorschriften die het provinciebestuur aan de ontheffing heeft verbonden niet in strijd met de wet.

Er bestaat geen andere bevredigende oplossing en de bestrijding van de kraaien is nodig ter bescherming van flora en fauna en leidt ook niet tot verslechtering van de staat van instandhouding van zwarte kraaien. Daarom verklaart de rechtbank de beroepen van de stichtingen ongegrond.

Meer informatie is te vinden in de uitspraak van de rechtbank Limburg.

Het provinciebestuur van Zeeland heeft nieuwe maatregelen ingevoerd om de populatie grauwe ganzen en brandganzen te beheersen, omdat de groei van deze populaties aanzienlijke schade aan landbouwgewassen veroorzaakt. De provincie heeft nu toestemming gegeven aan jagers om de dieren te lokken met voedsel of geluiden, en hen ruimere schietmogelijkheden gegeven, inclusief de mogelijkheid om tijdens de schemering te jagen. Ook mogen jagers ganzen met een mes doden om het lijden van gewonde dieren te verlichten, wat eerder verboden was.

Het besluit is genomen omdat de eerdere maatregelen niet voldoende bleken te zijn om de schade te beperken, wat leidde tot toenemende schadeclaims van boeren die inmiddels oplopen tot twee miljoen euro. De provincie streeft ernaar om de populatie binnen de internationale afspraken te houden, waarbij een minimumaantal ganzen wordt gewaarborgd voor het behoud van de soorten.

Hoewel er afgelopen zomer sprake was van het vergassen van ganzen tijdens de broedperiode, is dit plan uiteindelijk niet uitgevoerd, mede door kritische reacties van de Europese Commissie.

PDF bestand

Vergunning Faunabeheereenheid voor aanvullende middelen populatiebeheer grauwe gans en brandgans

2.38 MB download

Vanaf 5 oktober kan gebruik worden gemaakt van de mogelijkheid om ondersteunend afschot uit te voeren op overwinterende trekganzen.

De voorwaarden die daarvoor gelden staan in bijgaand document.

**Ter verduidelijking aanvraag meldingbewijs en daaraan gekoppelde rapportage verplichting;
In de voorwaarden voor het vergunning-vrij gebruik van ondersteunend afschot is opgenomen dat de grondgebruiker een meldingsbewijs moet hebben aangevraagd en dat voor het gemelde geval een rapportage verplichting geldt. Hieraan wordt voldaan door een schademelding (melding van dreigende schade) te doen in het Schade Registratie Systeem (SRS) en het afschot te melden in het Faunaregistratie Systeem (FRS). Melding en rapportage bestaan uitsluitend digitaal. Er is geen document om te printen en er behoeft ook geen document te worden meegenomen in het veld. Bij controle kan worden verwezen naar het betreffende meldingsnummer in SRS. De procedure is daarmee gelijk aan voorgaande jaren.

FBE Fryslân

De provincie Zeeland heeft besloten om nog eens ruim 750.000 euro vrij te maken voor het vergoeden van faunaschade, bovenop het eerder gereserveerde budget van 2,1 miljoen euro. Deze aanvullende financiële maatregel is vooral het gevolg van de toenemende overlast door ganzen, met name voor agrarische ondernemers die schade aan hun gewassen ondervinden.

Het extra budget is noodzakelijk omdat de schade door ganzen, vooral in wintergraan, veel hoger is dan verwacht. Hendrik Jan ten Cate, bestuurder van de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO), stelt dat deze toename het gevolg is van falend beleid uit het verleden, waarbij het beheer van de ganzenpopulatie te beperkt was. De huidige schade zou drie tot vier keer zo hoog zijn als voorheen.

Het nieuwe provinciebestuur heeft al eerder aangegeven zich actief in te zetten om de schade door foeragerende ganzen te verminderen. Gedeputeerde Wilfried Nielen (BBB) verklaarde dat alle ganzen die mogen worden bejaagd, ook daadwerkelijk bejaagd moeten worden. Ten Cate benadrukt dat een intensiever beheer van de ganzen noodzakelijk is, wat vraagt om betere jachtstrategieën en het beperken van veilige rustgebieden voor ganzen tot natuurgebieden.

Ondanks het in 2015 vastgelegde “ganzenakkoord”, waarin winterrust voor bepaalde soorten ganzen is opgenomen, wordt het probleem nog steeds als onvoldoende aangepakt gezien. Ten Cate wijst op de beperkingen in de afschotvergunningen en de ineffectiviteit van de huidige maatregelen, die de ganzen slechts verplaatsen in plaats van de schade daadwerkelijk te verminderen. Het nieuwe interprovinciale ganzenplan, waaraan ZLTO meewerkt, moet dit probleem helpen oplossen.