De goudjakhals is in Nederland net als in Duitsland in opkomst. Het dier is al gesignaleerd in Drenthe, Groningen en Friesland. Natuurbeheerders weten door DNA-onderzoek dat er een goudjakhals zit. In de overige oostelijke deel van Nederland gaan ze er vanuit dat het slechts een kwestie van tijd is voor de goudjakhals ook daar opduikt.

De goudjakhals is een middelgrote hond die zowel in paren als in roedels leeft. Vanuit het oorspronkelijke vestigingsgebied op de Balkan verspreidt het zich steeds meer naar West-Europa er zijn al individuele dieren geregistreerd in Duitsland. Samen met terugkeerders zoals de wolf en de exoot zoals de wasbeerhond, is de goudjakhals een andere nieuwkomer die van nature nieuwe gebieden koloniseert.

Markering

• Qua uiterlijk en lichaamsgrootte houdt deze hondachtige het midden tussen een vos en een wolf: schouderhoogte 50 cm, lichaamslengte 70-90 cm, lont 20-30 cm, lichaamsgewicht tot 15 kg

• Bijzonderheid: de ballen van de middeltenen groeien samen in een hoefijzervorm
                             
• Pelskleur meestal roestbruin tot goudrood; Door de langere, donkergekleurde vachtharen vanaf de achterkant van het hoofd over de rug tot aan de punt van de lont, is er een aparte “zadelmarkering”. Bruin gezichtsmasker en witte markeringen op de onderrand van de snuit en op de nek   
• Hij kan worden verward met een wolf, maar: de kop van de goudjakhals is smal en langwerpig, de kop van de wolf lijkt driehoekig door de kortere en bredere snuit

Verspreiding en positie in het zoölogische systeem

• De Afrikaanse goudjakhals (Canis anthus) is nauwer verwant aan de wolf (Canis lupus) dan de Euraziatische goudjakhals (Canis aureus), wiens verspreidingsgebied zich uitstrekt van Azië tot India, het Arabische schiereiland, het Nabije en Midden-Oosten en de Balkan. Ook in West- en Noord-Europese landen, waaronder Duitsland, worden sinds enkele jaren individuele dieren waargenomen. Blijkbaar vindt er momenteel een natuurlijk expansieproces plaats in de goudjakhalspopulaties. 
• Locaties van de eerste waarnemingen laten zien dat revieren, wetlands en laaglandlandschappen fungeerden als trekroutes voor deze wilde hondensoort.

Leefgebied

• Zeer flexibel in habitatkeuze en vertoont nauwelijks voorkeuren; houtvrije open landschappen worden echter vermeden.
• Habitatstructuren die beschutting bieden (bossen, rietvelden) zijn belangrijk als opgroeiplaats en als dagverblijf.
• Landelijke nederzettingen worden ook bezocht vanwege hun voedselvoorziening (afval, huisdieren), zolang er maar een dagopvang in de buurt is. 

Voedsel

• Generalist wiens dieet wordt gevormd door habitat en seizoen
• Breed scala aan voedsel: insecten, knaagdieren, amfibieën, vogels, middelgrote zoogdieren (bijv. Konijnen, reekalfjes, lammeren, schapen), fruit, knollen, maïs; naast actieve jacht ook verzamelaars van aas en afval 
• Foerageren vindt ’s nachts en in de schemering alleen of in kleine groepen plaats

Sensorische prestaties en vocalisatie

• Vocalisaties vergelijkbaar met hond (grommen, blaffen) en wolf (huilen); Goudjakhalzen hebben een hogere toon bij het huilen, snellere reeksen van gehuil dan de wolf, en de toonhoogte valt aan het einde weg; net als bij de wolf dient het huilen om de roedel bij elkaar te houden
• Het goede reukvermogen en gehoor van de goudjakhals, evenals zijn snelheid, stellen hem in staat om succesvolle nachtelijke uitstapjes te maken

Reproductie

• Goudjakhalzen zijn na één jaar geslachtsrijp en blijven hun hele leven als paar bij elkaar
• Paartijd (=Ranz): half januari tot half februari
• Na een draagtijd van ongeveer 60 dagen worden 1-5 jongen geboren
• Verblijfplaatsen:oude vossen- en dassenholen, struikgewas in het riet of struiken
• Jonge dieren blijven bij hun ouders tot de lente van het volgende jaar; Roedelvorming vooral waargenomen in Zuidoost-Europa: ouders, puppy’s en jonge dieren van voorgaande jaren     

Levensstijl en levensverwachting

• Leeft in paren of roedels en bezet gebieden waarin kerngebieden van 2-3 km² worden verdedigd
• Levensverwachting in het wild ongeveer 8 jaar
• Wolven doden goudjakhalzen, wat resulteert in migratie of uitsterven van paren / roedels jakhalzen 

Gevolgen voor soortenbescherming

• De goudjakhals staat in alle EU-lidstaten vermeld in bijlage V van de Habitatrichtlijn, wat de verplichting inhoudt om een ​​”gunstige staat van instandhouding” te behouden en monitoring uit te voeren. In Duitsland wordt het bewijs van de goudjakhals ook geregistreerd via monitoring van grote carnivoren in de deelstaten.
• Met betrekking tot de bescherming van bedreigde diersoorten, zoals op de grond nestelende vogels, zou de vestiging van de goudjakhals vooral voor de weide- en akkervogels problematisch kunnen zijn, aangezien dit het toch al brede scala aan roofdieren (vossen, marters en exoten zoals wasbeerhonden, wasberen) uitbreidt.  
   

Bronnen:

• Demeter, A.; Spassov, N. (1993): Canis aureus   – jakhals, gouden jakhals. In: Handboek van Zoogdieren van Europa. Deel 5 Roofzuchtige zoogdieren – Carnivora, deel. Stubbe, M. 6 Krapp, F. (red.) Aula Verlag Wiesbaden.
• J.Hatlauf (2016): De goudjakhals (canis aureus) in Duitsland en Europa (18,19) in WILD jaarverslag gepubliceerd door de Duitse jachtvereniging.
• S. Schwarz (2013): Goudjakhalzen in Europa – een voorbeeld van de dynamiek van de natuur. FaunaFocus 5, dieren in het wild Zwitserland.
   

Links

• Er wordt onderzoek gedaan naar de goudjakhals in Europa en er wordt bewijsmateriaal verzameld: www.goldschakal.eu

LTO Noord heeft via een zienswijze gereageerd op het concept-Interim Omgevingswetprogramma Faunabeleid en Monitoring van de provincie Utrecht. De opmerkingen van de landbouworganisatie hebben onder andere betrekking op de verantwoordelijkheid voor faunaschade, het opstellen van passende beoordelingen, en de focus op preventieve maatregelen in het beleid.

LTO Noord vindt dat schade die voortvloeit uit de uitvoering van het faunabeleid volledig vergoed moet worden. De organisatie wijst ook op het complexe proces van het opstellen van passende beoordelingen voor beheer en schadebestrijding in Natura 2000-gebieden. Verder vindt LTO Noord dat de focus van het beleid op preventieve maatregelen moet verschuiven naar het realiseren van beheerbare populaties.

Voordat nieuwe populaties wilde dieren worden toegestaan, moet er een Fauna Effect Rapportage worden opgesteld om de consequenties en schade te beoordelen en volledige vergoeding van faunaschade moet worden gegarandeerd. Bij de uitvoering van effectief faunabeheer is dataverzameling cruciaal voor het onderbouwen van faunabeheerplannen en ontheffingen, benadrukt LTO Noord. Hiermee kunnen beleidsbeslissingen beter worden onderbouwd.

De landbouworganisatie vindt een verhoging van het eigen risico voor ganzenschade naar 20% niet aanvaardbaar, zolang de doelstellingen voor beheerbare ganzenpopulaties niet zijn behaald. LTO Noord roept op tot een interprovinciale aanpak voor ganzenbeheer, met name in het westen van Nederland. Samenwerking tussen provincies is essentieel om de problematiek aan te pakken.

Horn – 24 juni 2024

Jaarlijks organiseert WBE Land van Horne een kraaiendag. Hierbij staat het terugdringen van de kraaienpopulatie voorop, naast het uitoefenen van de lopende ontheffingen op vliegend soorten. Dit jaar is de samenwerking gezocht met een consortium van diverse onderzoeksinstituten die het geschoten wild nadere analyseren op voorkomende ziekten en besmettingen.

Sinds vele jaren voert WBE Land van Horne een actief beleid uit om het schadelijk wild, waarvoor afschotmogelijkheden zijn, te reduceren ten voordele van de soorten die onder druk staan. Vrijwel alle jachtvelden van deze WBE doen mee aan dit initiatief. Jaarlijks worden grote aantallen schadelijk wild geschoten, dat zich uiteindelijk terugvertaalt in een mooie toename van de weidevogelstand, de hazenstand en niet in de laatste plaats de patrijzenstand.

Aangezien het beleid is dat elk afgeschoten stuk wild een bestemming moet krijgen, is dit jaar de samenwerking gezocht met de DHWC (Dutch Wildlife Health Centre).  Het Dutch Wildlife Health Centre (DHWC) is een organisatie in Nederland die zich richt op het bewaken van de gezondheid van in het wild levende dieren. Het doel van DHWC is het verzamelen, analyseren en delen van kennis over de gezondheid en ziekten van wilde dieren.

De DHWC werkt samen met verschillende partners, waaronder universiteiten, onderzoeksinstituten, natuurbeschermingsorganisaties en overheidsinstanties. Voor de samenwerking met WBE Land van Horne werkte de DHWC samen met de universiteiten van Utrecht, Rotterdam en Wageningen. Tevens was de Provincie Limburg erbij betrokken.

Van al het geschoten wild werden de uiterlijke kenmerken vastgelegd. Tevens werden bloedmonsters en overige (weefsel)monsters genomen om later in het laboratorium te analyseren op acht verschillende vogelziektes en invloeden van mogelijke verontreinigingen.

WBE voorzitter Vincent Deenen is trots op deze samenwerking: “Als jagers zetten we ons in voor het versterken van de biodiversiteit. Daar hoort nader onderzoek ook bij om zo veel mogelijk te weten te komen. De unieke samenwerking op onze kraaiendag samen met de verschillende onderzoeksinstituten is hier een mooi voorbeeld van.” Onderzoeker Henk van der Jeugd van het Nederlands Instituut voor Ecologie vult aan: “het is voor ons een hele mooie gelegenheid om zo veel dieren op één moment te kunnen analyseren op vele aspecten. Dit wordt gebruikt voor belangrijk onderzoek, waar uiteindelijk de natuur haar voordeel mee kan doen.” Al met al een mooie win-win situatie voor de jagers van WBE Land van Horne en de onderzoekers.

Voor nadere informatie kan contact worden opgenomen met:

WBE Land van Horne

Vincent Deenen (voorzitter)

wbe.lvh@ziggo.nl

WBE Land van Horne is een Wild Beheer Eenheid uit Midden Limburg. Het werkgebied omvat 10.000 ha. De wildbeheereenheid is een vereniging van jachthouders met een jachtakte en anderen dat tot doel heeft te bevorderen dat een duurzaam beheer van populaties van in het wild levende dieren, bestrijding van schadeveroorzakende dieren en jacht worden uitgevoerd mede in samenwerking met en ten dienste van grondgebruikers en/of terreinbeheerders en mede ter uitvoering van het door de faunabeheereenheid vastgestelde faunabeheerplan.

E-screener nog niet definitief van tafel

Minister van Justitie en Veiligheid, Dilan Yeşilgöz-Zegerius, heeft 4 juli met een Kamerbrief gereageerd op het eindrapport van de Commissie Wet Wapens en Munitie (WWM). In de brief staat een beleidsreactie en plan van aanpak aan de Tweede Kamer. Bij de brief is een beslisnota gevoegd. Op grote lijnen kan de minister zich vinden in de adviezen van de Commissie WWM. Zij wil vooruitlopend op een nieuwe Wet Wapens en Munitie voor enkele urgente thema’s zo spoedig mogelijk een wetsvoorstel indienen.

De taak van de Commissie WWM was het opstellen van een probleeminventarisatie ten aanzien van het functioneren van de Wet Wapens en Munitie en de onderliggende regelgeving. Ook werd de commissie gevraagd adviezen te geven op welke wijze de Wet Wapens en Munitie gemoderniseerd kan worden, met inachtneming van het waarborgen van de openbare orde en veiligheid.

Geldigheidsduur jachtakte

Het verlengen van de geldigheidsduur van een jachtakte om hiermee de administratieve last bij de politie te verlichten is één van de thema’s die versneld worden aangepakt. Ook het verplichte lidmaatschap van schietsport-, jagersvereniging of WBE en de verwerking van persoonsgegevens staan op het prioriteitenlijstje. Een conceptwetsvoorstel over deze en andere prioritaire thema’s wordt in de tweede helft van 2024 verwacht.

Goed startpunt

De adviezen van de commissie vormen volgens minister Yeşilgöz-Zegerius een goed startpunt voor de ontwikkeling van een nieuwe Wet Wapens en Munitie. De minister geeft aan het uitgangspunt dat het bezit van wapens en munitie verboden is leidend blijft, en dat een restrictief beleid wordt gehanteerd voor legaal bezit van wapens en munitie.

Informatieplicht

Onderdeel van het restrictieve beleid is dat de wapenbezitter (of aspirant-wapenbezitter) dient te voldoen aan alle verplichtingen die de overheid heeft gesteld om de risico’s die gepaard gaan met het bezit van wapens en munitie, te kunnen beperken. Personen die beschikken over bijvoorbeeld een jachtakte of deze willen aanvragen hebben daarom een uitgebreide en actieve informatieplicht. Hierbij dient de persoon aan te tonen dat hij of zij geen risico vormt.

Inzet E-screener opnieuw bekeken

Tot slot wil de minister de e-screener niet definitief afschrijven, maar zo aanpassen dat de e-screener toch gebruikt kan worden om de onafhankelijke en professionele beoordeling van de psychische gesteldheid van (aankomende) wapenvergunninghouders te maken. Ook dit onderwerp wil de minister met prioriteit behandelen, daarom wordt momenteel onderzocht hoe de e-screener op een goede manier ingezet kan worden. Hiermee gaat zij voorbij aan het advies van de Commissie WWM om de e-screener definitief af te schrijven. De Jagersvereniging en de KNSA blijven van mening dat de e-screener ondeugdelijk is en dat de inzet ervan definitief moet worden stopgezet. Dat is voldoende aangetoond door het – op verzoek van de KNSA en de Jagersvereniging door de Rechtbank bevolen – deskundigenbericht.

Zaterdag 11 november 2023 op Heerlijkheid Mariënwaerdt in Beesd

50^ste editie ‘nationaal kampioenschap’ voor apporterende jachthonden

Amersfoort – De Nimrod, het ‘nationaal kampioenschap’ voor apporterende jachthonden bestaat dit jaar een halve eeuw. Dit wordt gevierd met een speciale editie op zaterdag 11 november op landgoed Mariënwaerdt in Beesd. De beste jachthonden van verschillende rassen maken die dag uit welke hond voor een jaar lang de felbegeerde titel van Nimrod-winnaar mag dragen.

De strijd om de kwalificatie voor één van de startplekken is net losgebarsten. Pas eind oktober zal duidelijk worden welke honden in aanmerking komen voor een uitnodiging voor de 50^ste editie van de Nimrod. Het doel van de Nimrod is om de beste jachthonden van het afgelopen wedstrijdseizoen op de proef te stellen met uitdagende apporteerproeven. De hond moet hierbij de aanwijzingen van de baas nauwgezet volgen, maar ook over oplossend vermogen  beschikken om bij apporten te komen waarbij hij veelal natuurlijke hindernissen op zijn pad treft.

Nabootsen jachtpraktijk

In de apporteerproeven wordt de jachtpraktijk in Nederland zo goed mogelijk nagebootst. Een deelnemende hond heeft dan te maken met geweerschoten, afleiding door andere honden, zwemmen door water en zoeken in dichte bosschages. Een goed opgeleide jachthond is onmisbaar voor de jacht. Hij stelt een jager in staat om aan zijn plicht te voldoen om wild snel op te sporen en binnen te krijgen, zodat onnodig dierenleed wordt voorkomen. Daarbij is het belangrijk dat ook de hond het wild voorzichtig en met respect behandelt.

Deelnemers eind oktober bekend

Eind oktober wordt bekendgemaakt welke honden worden uitgenodigd om de strijd aan te gaan om de Nimrod-Bokaal. Een ‘once in a life time’ kans, want iedere hond mag in zijn leven maar één keer aan de Nimrod deelnemen. Het wordt extra feestelijke editie en aangeklede editie op een unieke locatie, want een halve eeuw Nimrod mag niet ongemerkt voorbij gaan!