Wees alert op Afrikaanse varkenspest bij wilde zwijnen

foto Bas worm

Afrikaanse varkenspest (AVP) is een besmettelijke virusziekte die voorkomt bij varkens en wilde zwijnen. Het virus komt van origine uit Afrika. Het is ongevaarlijk voor mensen, maar wel dodelijk voor wilde zwijnen en gehouden varkens. De ziekte is al decennia in Sardinië aanwezig. In 2007 is deze virusziekte in Georgië opgedoken en sindsdien heeft de ziekte zich wijdverspreid op de Kaukasus, Rusland en centraal Europa. De ziekte bereikte in 2014 Polen en vervolgens ook de Baltische Staten. Recent is AVP ook vastgesteld in Tsjechië en Roemenië (2017) en Hongarije (2018). De vrees is, ook in Nederland, dat Afrikaanse varkenspest zich verder zal verspreiden in de Europese Unie, wat grote gevolgen kan hebben voor de Europese populaties wilde zwijnen en de varkenssector.

Verspreiding

Bij de eerste gevallen in de Oost-Europese landen werd gedacht dat AVP onder wilde zwijnen zou verdwijnen als het bij de gehouden varkens onder controle was. Inmiddels lijkt de ziekte zich echter onder bepaalde omstandigheden in wilde zwijnen populaties in stand te kunnen houden. De uitbreiding van de Afrikaanse varkenspest in Europa vindt op dit moment op twee manieren plaats. Enerzijds de ‘natuurlijke verspreiding’ via wilde zwijnen waarbij het virus wordt overgedragen van populatie naar populatie door onderling contact tussen besmette en niet besmette dieren. Anderzijds zijn er voorbeelden (Tsjechië, Hongarije) waarbij op honderden kilometers afstand van besmette populaties de ziekte plots wordt aangetroffen. In die gevallen, zogenaamde punt introducties, is het zeer waarschijnlijk dat het virus is versleept door mensen: bijvoorbeeld door middel van een broodje worst, via vuile laarzen, delen van karkassen van geschoten wilde zwijnen of op een andere wijze. Dit kan gemakkelijk gebeuren omdat het virus heel lang besmettelijk blijft.

Epidemiologische situatie in EU

Onderstaande gegevens zijn mede gebaseerd op presentaties van lidstaten in het SCoPAFF Animal Health and Welfare op 13 en 14 juni 2018 en recente informatie die is verstuurd door de Europese Commissie.

In Polen zijn in 2018 15 uitbraken gemeld. Het merendeel van de uitbraken die sinds 2014 zijn gemeld betrof kleinschalige houderijen, maar ook drie commerciële houderijen zijn besmet geraakt. In totaal zijn sinds 2014 nu 119 uitbraken op varkensbedrijven geweest. Sinds januari 2018 zijn er 1020 besmette wilde zwijnen gemeld wat het totaal sinds 2014 brengt op 1924.

Ook in de drie Baltische staten, Estland, Letland en Litouwen, is de ziekte nog aanwezig. In Estland zijn volgens het ADNS systeem in 2018 alleen besmettingen geweest bij wilde zwijnen, in totaal 151. Letland heeft in juni de eerste uitbraak van 2018 gemeld. Het betrof een bedrijf met 165 varkens in regio II, het gebied waar alleen besmettingen zijn bij wilde zijnen. Letland heeft inmiddels 384 gevallen bij zwijnen, waarvan er 139 dood gevonden zijn. Er zijn in 2018 geen meldingen geweest van uitbraken bij gehouden varkens. Litouwen heeft, nadat het enige tijd rustig leek, weer uitbraken gehad. In 2018 zijn nu in totaal zes uitbraken (back yard farms) geweest, de laatste op 13 juni 2018. Volgens de update in juni zijn er in 2018 753 besmette wilde zwijnen gevonden.

In Tsjechië zijn nog geen varkensbedrijven getroffen, maar het virus is na het nemen van de maatregelen wel verder verspreid in de wilde zwijnen; ook zijn enkele besmettingen net buiten het omheinde gebied gevonden. Toch lijkt de situatie wel de goede kant op te gaan.

De ziekte heeft zich in april en mei ook naar wilde zwijnen in Hongarije verspreid, in twee verschillende gebieden.

In Roemenië zijn in 2018 in totaal vijf varkensbedrijven besmet, waarvan een met 165 varkens. De Besmettingen op back yard farms zijn nieuw en dat is een zorgelijke ontwikkeling. Roemenië heeft in mei voor het eerst een besmetting bij een wild zwijn gemeld in een gebied grenzend aan Oekraïne en Hongarije.

De Europese Commissie heeft verschillende audits uitgevoerd in lidstaten en Moldavië. Recent heeft de EC CVET missies gestuurd naar Hongarije en Roemenië. Er zijn in deze landen besmette gebieden ingesteld met jachtmaatregelen (wildhygiëne, verhoogde afschot, en surveillance). Ook word extra aandacht besteed aan bewustwording bij de varkenshouders. In Roemenië en Hongarije zijn in deze gebieden veel back yard farms.

Slowakije heeft nog geen besmettingen maar heeft wel langs de grens bufferzones ingesteld waarin ze extra biosecurity-, jacht- en surveillancemaatregelen hebben ingesteld.

Op de website van SCoPAFF zijn de presentaties van de EC en de lidstaten te vinden. De laatst beschikbare update over het aantal gevallen en aantal uitbraken in de Unie door de EC bij het SCoPAFF dateert van april. Naar verwachting wordt binnenkort op de website een nieuw overzicht geplaatst. Hieronder staat een samenvatting van de EC tot april.

Bijeenkomst

Om de bestaande kennis te delen en om het bewustzijn over de risico’s van AVP te bevorderen, hebben het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) en de Zoogdiervereniging op 13 juni jl. een kennisbijeenkomst gehouden over de Afrikaanse varkenspest op de Faculteit Diergeneeskunde. Op deze bijeenkomst waren vertegenwoordigers uit de jachtwereld, de varkenshouderij, beleid (provincies & ministerie van LNV), onderzoek en terreinbeheer aanwezig. De aanwezigen zijn geïnformeerd over de laatste stand van zaken (zie link naar presentaties onderaan bericht) en hebben hun kennis en ervaringen met elkaar gedeeld.

Conclusie

Foto: Bas Worm

De conclusie was dat voor Nederland een natuurlijke introductie via wilde zwijnen voorlopig geen rol speelt, maar dat serieus rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid van een punt introductie: het geïsoleerd opduiken van de ziekte in Nederland. In dat geval dienen snel maatregelen te worden genomen. Duidelijk is dat strikte hygiënemaatregelen enorm belangrijk zijn om verspreiding van het virus door mensen te voorkomen. De ervaringen uit Tsjechië laten zien dat een snelle signalering en snel ingrijpen belangrijk is, om zo het besmette gebied klein te houden en AVP onder controle te krijgen. De draaiboeken liggen klaar en de ‘mensen uit het veld’ moeten alert zijn op dode zwijnen die kenmerken vertonen van AVP. Een verdacht geval moet worden gemeld bij de NVWA, andere dode wilde zwijnen kunnen worden gemeld op www.dwhc.nl . Vroegtijdige signalering van Afrikaanse varkenspest is vooralsnog het belangrijkste om de impact, als het opduikt, zo klein mogelijk te houden.

Kijk voor meer informatie op

DWHC: [https://www.dwhc.nl/ziekten/afrikaanse-varkenspest/]

Zoogdiervereniging: [http://www.zoogdierwinkel.nl/Zoogdierdigitaal_29-1],

KNJV [https://www.jagersvereniging.nl/jagen/ecologie/afrikaanse-varkenspest/]

WBVR: [https://www.wur.nl/nl/show/Afrikaanse-varkenspest.htm]

NVWA: [https://www.nvwa.nl/onderwerpen/dierziekten/klassieke-varkenspest-kvp-en-afrikaanse-varkenspest-avp]

Europese commissie: [https://ec.europa.eu/food/animals/animal-diseases/control-measures/asf_en]

Presentaties bijeenkomst Afrikaanse varkenspest 13 juni 2018:

Tekst: Maurice La Haye (Zoogdiervereniging), Margriet Montizaan (DWHC), Jolianne Rijks (DWHC) en Wim Knol (KNJV)

Print Friendly, PDF & Email

Reacties zijn gesloten.