Geplaatst: 11/08/2026
Sovon Vogelonderzoek Nederland en het CBS hebben het rapport Broedvogels van Nederland in 2025 gepresenteerd. Het rapport geeft een actueel beeld van de ontwikkelingen van de Nederlandse broedvogelstand. Zie hiervoor het te downloaden rapport Broedvogels in Nederland 2025, hiervan hebben wij de ontwikkeling van de wilde eend en houtduif als bejaabare soorten er uitgelicht.
Wilde Eend en Houtduif als wildsoorten– trends, oorzaken en praktische betekenis
Hiermee vatten wij de belangrijkste inzichten uit het Sovon-rapport Broedvogels in Nederland 2025 samen, met de Wilde Eend centraal en de Houtduif als vergelijking.
Kernboodschap: de Wilde Eend is nog algemeen, maar neemt al decennia af doordat te weinig kuikens overleven; de Houtduif is eveneens algemeen, maar laat een genuanceerder en plaatselijk stabieler beeld zien.
1. Wilde Eend: algemeen, maar kwetsbaar
De Nederlandse broedpopulatie van de Wilde Eend wordt geschat op 180.000–280.000 paren. Ondanks die omvang is de trend negatief: sinds begin jaren negentig is de populatie met ongeveer 25% afgenomen.
Ook recent blijft de soort achteruitgaan, met gemiddeld ongeveer −0,8% per jaar in de periode 2014–2025. De afname lijkt wel iets af te remmen.
De belangrijkste conclusie is dat het probleem waarschijnlijk niet vooral bij de eieren of nesten ligt, maar bij de overleving van kuikens na het uitkomen.
Kuikenoverleving als sleutelprobleem
In 2025 was ongeveer 34% van de onderzochte nesten succesvol. Dat ligt iets onder het gemiddelde van 37% over 2000–2025, maar duidelijk boven de lage waarden van 2018–2022.
Daarom lijkt het nestsucces op dit moment niet de belangrijkste beperkende factor. De grotere uitdaging is dat te weinig kuikens groot worden.
Kuikens hebben meer kans om te overleven langs oevers met hoge, gevarieerde oevervegetatie. Die begroeiing biedt dekking, voedsel en een rijkere insectenfauna.
Kort gezegd: een natuurlijke, deels ruige waterkant is voor jonge Wilde Eenden veel waardevoller dan een strak gemaaide sloot- of vijverrand.
2. Praktische betekenis voor tuin, sloot en landbouwgebied
Tuinen
Een vijver kan aantrekkelijk zijn voor Wilde Eenden, maar vooral wanneer een deel van de oever beschutting biedt. Dichte oeverplanten, ongemaaide stukken en rustige zones vergroten de waarde voor kuikens. Zelfs een kleine natuurlijke hoek kan daardoor ecologisch waardevol zijn.
Sloten en vaarten
In sloten en vaarten ligt een belangrijke kans: laat delen van de oever ongemaaid en zorg voor afwisseling tussen open water en begroeide randen.
Landbouwgebied
In landbouwgebied is de kwaliteit van sloten, vaarten en oeverzones direct relevant voor de Wilde Eend. Niet alleen nestbescherming, maar vooral goede omstandigheden voor kuikens na het uitkomen zijn belangrijk.
3. Houtduif: algemeen, maar met een ander verhaal
De Houtduif laat een ander patroon zien dan de Wilde Eend. De soort is zeer algemeen en goed aangepast aan menselijke omgeving, maar de ontwikkeling verschilt per leefgebied en tijdsperiode.
De geschatte broedpopulatie bedraagt ongeveer 290.000–580.000 paren. Op lange termijn is sprake van afname, maar recente gegevens wijzen op een gunstiger of stabieler beeld, afhankelijk van de context.
Betekenis voor tuinen en landschap
Voor de Houtduif zijn vooral bomen, struiken en groenstructuren belangrijk. Bomen bieden nestgelegenheid; tuinen, parken en landbouwgebied leveren voedsel en leefruimte.
4. Belangrijkste verschillen
Het verschil tussen beide soorten zit vooral in het type leefgebied dat bepalend is voor hun succes.
5. Vergelijking in één overzicht
| 🦆 Wilde Eend | 🕊️ Houtduif | |
| Geschatte populatie | 180.000–280.000 paren | 290.000–580.000 paren |
| Lange termijn | 🔴 ± 25% afname | 🔴 ± −0,9%/jaar |
| Recente trend | 🔴 −0,8%/jaar (2014–25) | 🟢 toename laatste 12 jaar |
| Grootste aandachtspunt | Kuikenoverleving | Voedsel + landbouwlandschap |
| Tuin | Vijver + begroeide oever | Bomen + groen |
| Sloot | Hoge oevervegetatie zeer belangrijk | Minder belangrijk |
| Landbouw | Natuurlijke sloten en oevers | Beschikbaar voedsel |
| Belangrijkste simpele maatregel | Niet alles strak maaien | Bomen en groen behouden |
6. Conclusie
Wilde Eend: vraagt vooral om betere leefomstandigheden voor jonge vogels; de belangrijkste maatregel is het verbeteren van oeverzones, met voldoende hoge en gevarieerde vegetatie voor kuikens.
Houtduif: laat zien hoe aanpassing aan menselijke omgeving kansen kan bieden, maar ook afhankelijk blijft van landschap en voedselbeschikbaarheid, behoud van bomen, struiken en groene verbindingen is vooral belangrijk, naast voldoende voedsel in het omliggende landschap.
De kern is dat algemeen voorkomen niet automatisch betekent dat het goed gaat.
Meer informatie is te vinden in het rapport Broedvogels van Nederland in 2025.
